بررسی تغییرات بلندمدت ازن در استان خوزستان

وجود منابع آلاینده انسانی مانند صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، ترافیک شهری، و همچنین شرایط اقلیمی خاص مانند تابستان های گرم و خشک، ازجمله عواملی هستند که می توانند بر غلظت ازن در استان خوزستان تاثیر داشته باشند. هدف از این مطالعه بررسی و مقایسه بلندمدت مقدار مشاهداتی با محصولات سنجش ازدور به ویژه داده های AIRS در استان خوزستان می باشد. داده های مشاهداتی در بازه ساعتی در دسترس بوده، اما داده های دیگر در میانگین ماهانه در بازه زمانی ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۱ تهیه شدند. نتایج نشان می دهد، بیشینه ازن ترپوسفری در جنوب غرب استان بوده و به سوی شمال شرق از مقدار آن کاسته می شود. به طوری که بهبهان واقع در جنوب شرق و شادگان واقع در جنوب غرب استان به ترتیب کمترین و بیشترین مقدار ازن رادارند. توزیع مکانی ازن در داده های AIRS در ترازهای زیرین جو به ویژه بین تراز ۱۰۰۰ هکتوپاسکال با دیگر ترازها تفاوت بارزی دارد به طوری که بیشینه ازن در جنوب غرب و شمال غرب دیده شده و بخش های مرکز و جنوب شرق مقدار ازن کمتر است. تغییرات سالانه ازن در هیچ یک از داده ها، معنی دار نیست. علاوه بر آن روند تغییرات سالانه به دست آمده از داده های مختلف نیز متفاوت است. در تمامی ایستگاه های استان خوزستان از سال ۲۰۱۷ به بعد افزایش مقدار ازن مشاهده شد. در داده های مشاهداتی و ازن ترپوسفری مقدار ازن در طی تابستان تا اوایل پاییز افزایش می یابد، اما در داده های AIRS و ERA۵ در طی تابستان کاهش مقدار ازن به دست آمد. بر اساس داده های زمینی ایستگاه اهواز، نوسان شبانه روزی ازن از تغییرات شبانه روزی دما پیروی می نماید. بیشترین پراکندگی ازن در ایستگاه های منتخب استان خوزستان در داده های ازن استراتوسفر و کمترین پراکندگی در ERA۵ مشاهده شد.

کلیدواژه ها:

پایش ماهواره ای ، ازن ترپوسفری ، داده های AIRS ، گازهای آلاینده هوا ، استان خوزستان