جایگاه حقوق کیفری در حفظ و حراست از محیط زیست

محیط زیست نقش بی بدیلی در تداوم زندگی انسان و دیگر گونه ها دارد. حفاظت از آن نه تنها تضمین کننده سلامت و امنیت نسل حاضر است، بلکه برای نسل های آتی نیز حفظ آن ضرورت داشته و همین مسئله مسئولیتی اخلاقی در قبال نسل های آینده محسوب می شود. اگر به این امر توجه نشود، تخریب این موهبت طبیعی پیامدهای جبران ناپذیری را برای تمامی ابعاد زندگی بشری به همراه خواهد آورد. این پژوهش با هدف تحلیل نقش حقوق کیفری و راهبردهای پیشگیرانه در حفاظت از محیط زیست با روش توصیفی-تحلیلی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که محیط زیست به عنوان ساختاری پویا و متاثر از تعامل انسان و طبیعت، در پی تحولات صنعتی و کشاورزی با بحران های جدی مواجه شده که نه تنها امنیت بلکه ثبات اجتماعی-اقتصادی را تهدید می کند. در این راستا، اگرچه حقوق کیفری از طریق جرم انگاری و مجازات می تواند به عنوان ابزار حمایتی عمل کند، اما اتکای صرف به آن نه تنها کارآمد نیست بلکه ممکن است نتایج معکوس به دنبال داشته باشد. البته در جای خود و موارد مهم باید به اندازه و با جدیت با خاطیان و آسیب زنندگان به محیط زیست برخورد شود. منتهی این برخورد باید محدود و هدفمند صورت پذیرد. راهبرد مهم، بهره گیری از پیشگیری غیرکیفری، اجتماعی، رشدمدار، استفاده از ابزارهای فرهنگی با تمرکز بر رفع علل ریشه ای نظیر فقر، آگاهی کم مردم و توسعه ناپایدار است. در نهایت نتیجه گرفته می شود که حمایت پایدار از محیط زیست مستلزم تعامل هوشمندانه تمامی ظرفیت های حقوقی، فرهنگی و اجتماعی همراه با مسئولیت پذیری جمعی است.

کلیدواژه ها:

حقوق کیفری ، حفظ و حراست ، محیط زیست ، برخورد کیفری