ارزیابی کارایی استفاده از آب و نیتروژن در ژنوتیپ های جو (Hordeum vulgare) دیم

اثرات متقابل آب و نیتروژن در تولید جو (Hordeum vulgare) به اثبات رسیده است. برای ارزیابی این اثرات، آزمایشی در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی و به صورت کرت های دو بار خردشده با دو سطح آبیاری تکمیلی (۵۰ میلی متر در پاییز و ۵۰ میلی متر در پاییز + ۳۰ میلی متر در اواخر ساقه رفتن)، پنج سطح نیتروژن (۰، ۳۰، ۶۰، ۹۰ و ۱۲۰ کیلوگرم در هکتار) و پنج رقم و لاین پیشرفته جو دیم (آرتان، قافلان،  ERBYT(۹۰-۹۳)-۲۲، ERBYT(۹۲-۹۵)-۸ و  ERBYT(۹۳-۹۶)-۸) در سه تکرار و به مدت دو سال زراعی (۱۴۰۲-۱۴۰۰) اجرا شد. عملکرد، اجزای عملکرد، کارآیی استفاده از نیتروژن (NUE) و آب (WUE) و سهم نیتروژن خاک (CSN) در تولید تعیین شد. نتایج نشان داد که در هر دو سطح آبیاری تکمیلی، بیشترین عملکرد از مصرف ۳۰ کیلوگرم در هکتار نیتروژن به دست آمد که با تیمار N۰ اختلاف معنی داری داشت، اما با سایر سطوح مصرف نیتروژن در یک کلاس آماری قرار گرفت. اثر متقابل آبیاری تکمیلی در نیتروژن بر عملکرد ۱.۷ برابر بیشتر از اثر آبیاری تکمیلی و نیتروژن بود. هر دو عامل از طریق افزایش تعداد سنبله در واحد سطح عملکرد را افزایش دادند. با مصرف نیتروژن، کارآیی استفاده از نیتروژن و بهره وری جزئی نیتروژن (PFP) به صورت نمایی کاهش یافت و بیشترین آن ها برای عملکرد دانه به ترتیب ۴۷ و ۱۰۴ کیلوگرم بر کیلوگرم از تیمار N۳۰ به دست آمد. مصرف نیتروژن باعث افزایش معنی دار کارآیی استفاده از آب برای تولید عملکرد دانه و بیولوژیک به ترتیب ۴۸ و ۵۶ درصد شد. سهم نیتروژن کودی در تولید عملکرد به طور میانگین ۱۶.۳ درصد بیشتر از سهم نیتروژن خاک بود. در مجموع، تیمار دو مرحله آبیاری تکمیلی (۵۰ میلی متر در پاییز + ۳۰ میلی متر در اواخر ساقه رفتن) با مصرف ۳۰ کیلوگرم در هکتار نیتروژن خالص برترین بود.

کلیدواژه ها:

اجزای عملکرد ، دمای تاج پوشش ، رگرسیون تکه ای ، سهم نیتروژن خاک در تولید ، عملکرد