ارزیابی شاخص های رقابت و سودمندی اقتصادی کشت مخلوط ذرت (Zea mays L.)- لوبیا(Phaseolus vulgaris L.) تحت تاثیر سطوح خاک ورزی، بقایای گیاهی و الگوهای کاشت

تفاوت در خصوصیات ساختاری و زیستی گیاهان نقش تعیین کننده­ای در ایجاد ارتباط بین­ گونه­ های مختلف در سیستم کشت مخلوط دارد. در همین راستا، به منظور ارزیابی توان رقابتی و سودمندی اقتصادی کشت مخلوط ذرت (Zea mays L.) و لوبیا (Phaseolus vulgaris L.) آزمایشی به­ صورت کرت­ های دوبار خرد شده برپایه طرح بلوک ­های کامل تصادفی طی دو سال زراعی (۱۳۹۵-۱۳۹۷) با سه تکرار در مزرعه مرکز تحقیقات کشاورزی شهرستان شهرکرد اجرا شد. سیستم­ های خاک­ورزی در دو سطح (کم­ خاک­ ورزی و بی خاک­ ورزی) به ­عنوان عامل اصلی، مدیریت بقایای گیاهی در سه سطح (۳۰، ۶۰ و ۹۰ درصد وزن بقایای گندم Triticum aestivum L.)) به­ عنوان عامل فرعی و الگوی کشت مخلوط در پنج سطح (کشت خالص ذرت (Zea mays L.)، کشت خالص لوبیا ((Phaseolus vulgaris L.، نسبت­ های کشت مخلوط ۲:۲، ۳:۱ و ۱:۳ ذرت: لوبیا) به ­عنوان عامل فرعی فرعی در نظر گرفته شدند. بیشترین عملکرد دانه در کشت خالص ذرت در شرایط بی­ خاک­ورزی و کاربرد ۶۰ درصد بقایای گیاهی (۹۳۱۷.۱ کیلوگرم در هکتار) و کشت خالص لوبیا در شرایط کم­خاک­ورزی و کاربرد ۶۰ درصد بقایای گیاهی (۲۹۳۳.۹۱ کیلوگرم در هکتار) به دست آمد. مقادیر شاخص ­های ضریب ازدحام نسبی، رقابت و درجه تهاجم برای ذرت بیشتر از لوبیا بود که این امر بیانگر توان رقابتی بالاتر ذرت بود. بیشترین نسبت برابری زمین (۱.۷۱)، ضریب ازدحام نسبی، شاخص سودمندی و مزیت مالی کشت مخلوط مربوط به الگوی کشت ۲: ۲ ذرت:لوبیا بود. با توجه به نتایج این آزمایش می ­توان بیان کرد که رویکردهای کشاورزی کم­ نهاده و افزایش تنوع با استفاده از گونه ­ها و الگوهای مناسب که حداقل رقابت را ایجاد نمایند منجر به افزایش بهره­ وری تولید و سودمندی سیستم کشت می­ گردد.

کلیدواژه ها:

ضریب ازدحام نسبی ، عملکرد ، غلات ، مزیت مالی ، نسبت برابری زمین