کشف ویژگی های فردی پرسه زنان سایبری، و بررسی نقش تعدیل گر آن و رضایت شغلی بر رابطه بین فروافتادگی شغلی و پرسه زنی سایبری

سوء رفتار در محل کار پدیده چندان جدیدی نیست، و در چند دهه اخیر، مبحث رفتارهای کاری انحرافی توسط پژوهش گران به طور گسترده مورد بررسی قرار گرفته است. یکی از انواع رایج رفتارهای انحرافی، طفره روی اجتماعی است. از آنجا که دسترسی کارکنان به اینترنت سازمانی و شخصی در اوقات کاری افزایش یافته، طفره روی اینترنتی بسیار شایع شده است، که از آن به پرسه زنی سایبری تعبیر می شود. بنابراین، پژوهش های جاری باید بر راه های جدید طفره رفتن از کار متمرکز شوند، که اینترنت سرآمد آنهاست. بر این اساس، پژوهش حاضر به دنبال کشف ویژگی های فردی پرسه زنان سایبری در بخش دولتی بود. فارغ از ویژگی های فردی، برخی پژوهش های جدید، رفتارهای انحرافی کارکنان را با فروافتادگی شغلی مربوط کرده اند. فروافتادگی شغلی به یک نیروی ضد-خروج اشاره دارد که کارمند را در شغل خود گرفتار می سازد. بنابراین، هدف دیگر پژوهش جاری بررسی تعامل ویژگی های فردی و سازمانی با فروافتادگی شغلی برای اثرگذاری بر پرسه زنی سایبری بود، که بدین منظور، نظریه محافظت از منابع و نظریه واکنش را با نظریه فروافتادگی شغلی یکپارچه کرده است. این پژوهش در قالب یک طرح آمیخته اکتشافی، با جهت گیری کاربردی، فلسفه پراگماتیسم، و رویکرد استقرایی- قیاسی انجام شد. به علاوه، پدیدارشناسی، راهبرد بخش کیفی پژوهش بود؛ و در بخش کمی، راهبرد آن پیمایش بوده است. در بخش کیفی، جامعه مورد مطالعه شامل مدیران عالی دانشگاه های دولتی کشور بود که با ابزار مصاحبه نیمه ساختاریافته مطالعه شدند. نمونه گیری از این افراد به روش هدف مند با قاعده اشباع نظری انجام شد و تا مصاحبه پانزدهم ادامه یافت. جامعه آماری بخش کمی پژوهش متشکل از اعضای هیات علمی و اعضای غیر هیات علمی در مناصب کارشناسی دانشگاه فردوسی مشهد بود و نمونه ای 500 نفره از آنها به روش دردسترس برداشته شد. برای تعیین کفایت حجم نمونه کمی از تکنیک تحلیل قدرت استفاده شد، که حداقل اندازه نمونه را 199 نفر برای اندازه اثر پیش بینی شده، و 88 نفر برای ساختار مدل تعیین کرد. استحکام پژوهش کیفی با رعایت معیارهای اعتبارپذیری، انتقال پذیری، قابلیت اطمینان، و تاییدپذیری محرز گردید؛ و برای اعتبارسنجی در بخش کمی، از شاخص های متوسط واریانس تبیین شده و پایایی مرکب در قالب روایی هم گرایی استفاده شد. پیگیری روش کولایزی در بخش کیفی به چهار مولفه نگرشی، هیجانی، رفتاری، و اخلاقی برای ویژگی های فردی پرسه زنان سایبری ختم شد، که 16 مقوله مختلف را در خود جای دادند. بر اساس این یافته های کیفی، سنجه ای 16گویه ای ترتیب داده شد، که در بخش کمی پژوهش، برای اندازه گیری ویژگی های فردی پرسه زنان سایبری مورد استفاده قرار گرفت. داده های مربوط به سایر متغیرهای مدل به وسیله سنجه های پیش ساخته به دست آمد، که با تکنیک های «مدل سازی معادلات ساختاری واریانس محور» و «تحلیل رگرسیون چندگانه تعدیل شده سلسله مراتبی» تجزیه وتحلیل شدند. یافته های کمی پژوهش نشان داد: فروافتادگی شغلی به طور افزاینده بر پرسه زنی سایبری اثرگذار است؛ رضایت شغلی از اثر فروافتادگی شغلی بر پرسه زنی سایبری می کاهد، و ویژگی های فردی، آن را افزایش می دهد؛ رضایت شغلی اثر افزاینده ویژگی های فردی را خنثی می کند. در کل، مهم ترین دلالت پژوهش حاضر این بود که فروافتادگی شغلی به مثابه یک تقویت کننده خنثی است، که می تواند اثرات مثبت محیط کاری مساعد و اثرات منفی محیط کاری نامساعد را تشدید کند. به علاوه، یافته ها بر نقش غالب عوامل زمینه ای (رضایت شغلی) در مقایسه با عوامل فردی (ویژگی های پرسه زنان سایبری) برای تعدیل گری اثر فروافتادگی شغلی دلالت داشت.

کلیدواژه ها:

پرسه زنی سایبری ، رضایت شغلی ، رفتار انحرافی ، فروافتادگی شغلی ، ویژگی های فردی ، بخش دولتی