اقدامات پیشگیرانه نظارتی و ارتقاء سلامت بانکها چارچوبها چالشها و راهکارها با تاکید بر نظام بانکی ایران

سلامت نظام بانکی نقش اساسی در ثبات اقتصادی و توسعه پایدار دارد و بانک ها با واسطه گری مالی، تامین نقدینگی و تخصیص بهینه منابع پشتیبان رشد اقتصادی و ثبات مالی هستند. تجربه بحران های مالی، به ویژه بحران ۲۰۰۸، نشان داده است که ضعف در پایداری بانک ها می تواند پیامدهای گسترده ای ایجاد کند و از این رو، اقدامات پیشگیرانه نظارتی به عنوان ابزاری کلیدی برای شناسایی زودهنگام ریسک ها و پیشگیری از بحران ها اهمیت یافته اند. این پژوهش با هدف بررسی نقش این اقدامات در ارتقاء سلامت بانک ها، ضمن مرور چارچوب های قانونی و بین المللی مانند مقررات بازل، ابزارهای اصلی نظارت شامل مدیریت ریسک های اعتباری، عملیاتی و بازار، کفایت سرمایه، کنترل نقدینگی، ارتقاء شفافیت و الزامات انطباق قانونی را تحلیل کرده و با مطالعه تجارب کشورهایی همچون آلمان، کانادا، ایالات متحده، برزیل، هند و نمونه های داخلی، نقاط قوت و ضعف نظام نظارتی ایران را شناسایی کرده است. نتایج نشان می دهد اجرای موثر این اقدامات نیازمند چارچوب قانونی هماهنگ با استانداردهای جهانی، استقلال نهادی، ناظران سرمایه گذاری در فناوری های نوین، نظارتی و ترویج فرهنگ سازمانی مبتنی بر شفافیت و مسئولیت پذیری است. با این حال، چالش هایی نظیر عدم انطباق کامل مقررات داخلی با استانداردهای بین المللی، ضعف در استقلال بانک مرکزی، کمبود نیروی انسانی متخصص، مقاومت سازمانی در برابر تغییر و مشکلات ساختاری مانند مطالبات غیرجاری بالا، مالکیت غیرشفاف و محدودیت زیرساخت های فناوری مانع تحقق کامل این اهداف می شود. همچنین، پژوهش بر اهمیت فناوری هایی مانند فین تک، هوش مصنوعی، بلاک چین و سیستم های گزارش دهی لحظه ای در ارتقاء دقت، سرعت و شفافیت فرآیندهای نظارتی تاکید دارد. در نهایت، سلامت و پایداری نظام بانکی ایران در گرو رویکردی جامع و هماهنگ میان نهادهای نظارتی بانک ها، دولت و بخش خصوصی، همراه با اصلاحات نهادی، به روزرسانی مقررات، توسعه زیرساخت های فناورانه و تقویت فرهنگ مدیریت ریسک است تا تاب آوری بانک ها در برابر بحران ها افزایش یافته و ثبات مالی پایدار تضمین شود.

کلیدواژه ها:

سلامت ، بانکی ، مدیریت ریسک ، مقررات بازل ، فناوری مالی