بهینه سازی تخصیص منابع مالی در شرکت ملی نفت ایران با استفاده از الگوریتم ازدحام ذرات

این پژوهش به بررسی تعاملات مالی بین دولت و شرکت ملی نفت ایران (NIOC) از سال ۱۳۳۰ تاکنون پرداخته و راهکاری نوین برای بهینه سازی تخصیص منابع مالی با استفاده از الگوریتم ازدحام ذرات (PSO) پیشنهاد میدهد. ابتدا، ساختار مالی و نظام بودجه ریزی NIOC پیش و پس از انقلاب اسلامی تحلیل شده و چالشهای کلیدی نظیر تحریم های بین المللی، نوسانات قیمت جهانی نفت، تورم و نظام بودجه ریزی ناکارآمد شناسایی شده اند. سپس، با بهره گیری از الگوی سرمایه گذاری سود-شرکت پتروبراس، برزیل، مدلی ریاضی برای تخصیص بهینه بودجه ثابت طراحی و با الگوریتم PSO در نرم افزار MATLAB نسخه ۲۰۲۳ بهینه سازی شده است. این مدل چهار پروفایل سرمایه گذاری ازدیاد برداشت، اکتشاف، تجهیزات زودبازده و پژوهش را در نظر گرفته و محدودیت بودجه ثابت ۲۰۰ واحد ارزی را اعمال میکند. نتایج نشان میدهد که بودجه ریزی ثابت بهینه شده با PSO می تواند هدر رفت منابع مالی را تا ۲۰% کاهش دهد، بهره وری سرمایه گذاری را ۱۵% بهبود بخشد و شفافیت مالی را افزایش دهد. با این حال، پروژه های بلندمدت نظیر پژوهش نیازمند بودجه متغیر هستند. پیشنهاد میشود دولت ترکیبی از بودجه ثابت و متغیر تا ۵۰ واحد اضافی مشروط به بهینه سازی پروفایلهای سرمایه گذاری را اعمال کند تا انعطاف پذیری مالی NIOC تقویت شود. این پژوهش بر اهمیت رژیم مالی شفاف و بهینه سازی تخصیص منابع برای توسعه پایدار صنعت نفت و گاز ایران تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

بودجه ریزی ، تعاملات مالی ، دولت و شرکت ملی نفت ، بهینه سازی ، الگوریتم ازدحام ذرات ، صنعت نفت و گاز