بازخوانی انتقادی تصویر ایران در برگزیده نامه های میرزاتقی خان امیرکبیر

نامه ها به عنوان اسنادی تاریخی در شناخت هرچه بهتر دوره های تاریخی موثرند و تاریخ مراسلات نگاری حکومتی و دیوانی به ایران قبل از اسلام می رسد و نقطه اوج آن با زبان فارسی دری، دوره غزنویان و سلجوقیان می باشد؛ چنانچه وزارتخانه ای مخصوص در دربار سلاطین وجود داشته است به نام دیوان رسائل. میرزا تقی خان امیرکبیر که تحت پرورش خاندان قائم مقام فراهانی در عصر قاجار وارد امور حکومتی شد، با سلطنت ناصرالدین شاه قاجار به صدراعظمی انتخاب گردید. او به تبع صدراعظم های پیش از خود، به نوشتن نامه به شاه، بزرگان کشوری و سفرای خارجی پرداخت. بازخوانی سیمای ایران در برگزیده نامه های او با روش توصیفی-تحلیلی این امکان را فراهم آورد تا با اندیشه و نگرش امیرکبیر در دوران صدارت و پیش از آن آشنا شویم. از برجسته ترین تصاویر نامه های او می توان به مولفه های نظامی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی اشاره کرد که این پژوهش با مطالعات کتابخانه ای به تحلیل و بررسی برخی از آنها پرداخته است. عزل امیرکبیر از صدارت، تبعید عباس میرزا ملک آرا به قم، مذاکرات ارزروم دوم، تجارت و دادوستد با اروپا و عثمانی از جمله تصاویری است که به شکل تصادفی انتخاب و به بازخوانی آن پرداخته شد. زبان میرزاتقی خان در این نامه ها، ساده و روان و بدون تکلفات مرسوم در منشآت نویسی دوران پیش از خود است. بازتاب زبان عامیانه در نامه های امیرکبیر نیز از جمله موارد حائز اهمیت می باشد که پس از او نیز، مورد تقلید دیگر وزیران و صاحب منصبان دولتی قرار گرفت.

کلیدواژه ها:

نامه ، تصویر ، زبان ، عصر قاجار ، میرزاتقی خان امیرکبیر ، ناصرالدین شاه