رابطه حافظه خودزندگی نامه ای و تفکر آینده نگر با خرد: نقش میانجی تنظیم هیجان و تامل اکتشافی در نمونه غیر بالینی بزرگسال

مقدمه: تعریف و عملیاتی سازی «خرد» به عنوان نقطه ی اوج بلوغ روان و مهارت مدیریت چالش های دشوار زندگی، امری چندبعدی و پیچیده است و علی رغم اهمیت نظری و کاربردی آن، پژوهش های موجود در این زمینه همچنان محدود و پراکنده اند. با توجه به مطالعات حوزه ی تجارب زندگی که افقی نوین برای شفاف سازی این مفهوم فراهم ساخته اند، هدف پژوهش حاضر بررسی ارتباط بین خرد با حافظه ی خودزندگی نامه ای و تفکر آینده نگر و نیز تحلیل نقش میانجی گر تنظیم هیجان و رویکرد تاملی–اکتشافی است. روش کار: در قالب پارادایم اثبات گرایی، با رویکرد کمی و در چارچوب یک طرح همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری از بین افراد دامنه ۲۰ تا ۵۰ سال با استفاده از روش نمونه گیری در دسترس ۴۵۰ نفر انتخاب شدند. مقیاس خودارزیابی خردمندی، پرسشنامه دشواری تنظیم هیجان و تامل اکتشافی، آزمون بازیابی خاطرات خودزندگی نامه ای و تفکر آینده نگر جهت گردآوری یافته­ها مورد استفاده قرار گرفت. یافته ها در چارچوب مدل سازی معادلات ساختاری و با استفاده از نرم افزارهای SPSS۲۷ و AMOS-۲۴ مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته ها: یافته ها ( ۹۸/۰= GFI ، ۹۷/۰= CFI، ۹۶/=۰ NFI، ۹۱/۰=TLI، ۹۶/۰=IFI) نشان می دهد مدل پیشنهادی از برازش لازم  برخوردار است (۰۰۱/۰ > p ، ۲۹/۰ β =). همچنین یافته پرسشنامه دشواری تنظیم هیجان نشان می دهد (۰۰۱/۰ > p، ۹۴/۱-=β) رابطه غیر مستقیم حافظهخودزندگی نامه ای با خرد معنادار است. اما رابطه غیر مستقیم تفکر آینده نگر و خرد با میانجی تنظیم هیجان معنادار نبود (۰۸۹/۰p=، ۳۸/۰=β). همچنین نتایج نشان داد که در مدل کامل ۴۷٪ واریانس خرد با حافظه خودزندگی نامه ای، تفکر آینده­نگر، نگرش تاملی اکتشافی و تنظیم هیجان تبیین می­گردد، در حالیکه در مدل مستقیم و بدون حضور متغیرهای میانجی تنها ٪۱۴ از واریانس خرد با متغیرهای مستقل تبیین می گردد. نتیجه گیری: درمجموع از یافته‎های به دست آمده چنین می توان نتیجه گیری کرد که متغیرهای میانجی (تنظیم هیجان و رویکرد تاملی-اکتشافی) نقشی قابل ملاحظهای در تبیین خرد دارند. در حالی که حافظهخودزندگی نامه ای و تفکر آینده نگر به تنهایی فقط ٪۱۴ از واریانس خرد را تبیین کردند، با ورود متغیرهای میانجی به مدل، این مقدار به ٪۴۷ افزایش یافت. این جهش قابل توجه، موید این فرضیه است که خردمندی بیش از آنکه به محتوای تجارب گذشته یا تفکرات آینده وابسته باشد، به فرآیندهای روان شناختی همچون نحوه تنظیم هیجان و داشتن رویکرد تاملی و اکتشافی نسبت به زندگی ارتباط دارد. این یافته ها می تواند مبنای طراحی مداخلات روان شناختی و آموزشی با هدف تقویت مهارت های تنظیم هیجان و بازسازی روایی زندگی جهت پرورش خرد قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

wisdom ، autobiographical memory ، future thinking ، emotion regulation ، exploratory reflection attitude ، تفکر آینده نگر ، تنظیم هیجان ، حافظه خودزندگی نامه ای ، خرد ، نگرش تاملی اکتشافی