بررسی عوامل موثر بر میزان برداشت آب زیرزمینی در چاه های کشاورزی: مطالعه موردی استان گلستان

این پژوهش به بررسی عوامل موثر بر میزان برداشت آب زیرزمینی توسط کشاورزان و بهره برداران در استان گلستان پرداخته است. اطلاعات چاه­های عمیق کشاورزی استان در سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ از طریق تکمیل تعداد ۱۳۱ پرسشنامه با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای جمع آوری شد. سپس عوامل موثر بر میزان برداشت آب چاه در استان گلستان از طریق فرم های مختلف توابع برآورد و پس از ارزیابی فرم تابع کاب-داگلاس به عنوان فرم برتر انتخاب گردید. نتایج نشان داد کاهش یک درصدی دبی چاه های کشاورزی در منطقه، منجر به کاهش ۰.۹۷ درصد در میزان برداشت آب از چاه ­ها توسط بهره برداران و کشاورزان منطقه می شود. با کاهش یک درصدی از اراضی تحت پوشش هر چاه ، برداشت آب از چاه به میزان۰/۰۳ درصد کاهش می یابد. همچنین، الزام بهره برداران به کاهش یک درصدی ساعت استفاده از چاه در طول روز، میزان برداشت آب از چاه را ۰/۹۵ درصد کاهش و کاهش یک درصدی تعداد روزهای استفاده از چاه در طول سال میزان برداشت آب از چاه را ۰/۹۶ درصد کاهش می دهد. ولی به دلیل پایین بودن هزینه برق مصرفی، ارتباط میان هزینه برق مصرفی و میزان برداشت آب چاه مثبت است و تا زمانی که سهم هزینه برق مصرفی از کل هزینه تولید افزایش نیابد، افزایش قیمت برق منجر به کاهش برداشت آب زیرزمینی نخواهد شد؛ بنابراین سیاست گذاران حوزه منابع آب می توانند از ترکیبی از ابزارهای مختلف اقتصادی و فنی برای دست یابی به طرح تعادل­بخشی منابع آب زیرزمینی در آبخوان های استان استفاده کنند.

کلیدواژه ها:

آبخوان ، مدیریت منابع آب ، مدل رگرسیونی ، هزینه برق مصرفی کشاورزی