تاثیر تنش شوری و اسید سالیسیلیک بر خصوصیات رشدی و محتویات رنگیزههای فتوسنتزی گیاه همیشه بهار

سابقه و هدف: گل همیشه بهار (Calendula officinalis L.) گیاهی دارویی و زینتی و متعلق به خانواده کاسنی بوده و از زمان های گذشته تاکنون از برگ، ریشه، گل و بذر آن (به دلیل داشتن ترکیبات موثره شامل فلاونوییدها، کاروتنوئیدها، استروئیدها، ترپنوئیدها، فنولیک اسیدها، موسیلاژها و ویتامین E) مورد استفاده قرار می گرفته است. تنش شوری یکی از عوامل مهم کاهش تولید گیاهان به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک به شمار می رود. هدف از اجرای این پژوهش، بررسی تاثیر محلول پاشی اسید اسید سالیسیلیک بر خصوصیات رشدی و محتویات رنگیزه های فتوسنتزی همیشه بهار در شرایط تنش شوری بود.  مواد و روش ها: این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار به صورت گلدانی در گلخانه پژوهشی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل شوری (کلرید سدیم) در پنج سطح صفر، ۵۰، ۱۰۰، ۱۵۰ و ۲۰۰ میلیمولار به عنوان فاکتور اول و محلول پاشی اسید سالیسیلیک در سه سطح صفر، یک و دو میلیمولار به عنوان فاکتور دوم در نظر گرفته شد. کاشت در تاریخ دهم آذرماه سال ۱۳۹۲ در گلدان هایی به ابعاد  cm۲۵ cm ×۲۵ انجام شد. هر گلدان دارای چهار بوته و به صورت دو روز یکبار به میزان ۲۰۰ میلیلیتر آبیاری می شدند. برای تیمار صفر میلیمولار از آب مقطر استفاده شد. اعمال تنش شوری از مرحله چهار برگی آغاز شد. محلول پاشی اسید سالیسیلیک در دو مرحله در زمان چهار برگی گیاه انجام گردید. برای عمل بهارهسازی، گلدانها در خارج از گلخانه قرار گرفتند. برداشت در دهم اسفندماه، در مرحله گلدهی کامل انجام شد. پس از برداشت گیاهان، ارتفاع، تعدادگل، وزن خشک گل، وزن خشک اندام هوایی، مقادیر رنگدانه های فتوسنتزی، محتوای نسبی آب برگ و میزان نشت الکترولیت اندازه گیری شد. برای تجزیه وتحلیل داده های حاصل از این بررسی از نرم افزار SAS استفاده گردید. نتایج: نتایج نشان داد محلول پاشی اسید سالیسیلیک تاثیر معنیدار مثبتی بر ارتفاع، وزن خشک بوته، تعداد گل، وزن خشک گل، مقادیر کلروفیل های a، b، کاروتنوئیدها، محتوای رطوبت نسبی برگ و میزان نشت الکترولیت ها داشت. بیشترین مقادیر این صفات (بجز میزان نشت الکترولیت ها) در تیمار محلول پاشی یک میلی مولار اسید سالیسیلیک و شوری شاهد حاصل شد. کمترین آنها مربوط به تیمار صفر میلی مولار اسید سالیسیلیک و شوری ۲۰۰ میلی مولار بود، به طوری که در این تیمار کاهش ۱۹۳.۳% ارتفاع، ۷۰.۸% وزن خشک بوته، ۳۳۲% تعداد گل، ۴۳۰% وزن خشک گل، ۱۸۶.۷% مقدار کلروفیل a، ۲۱۶.۷% مقدار کلروفیل b، ۱۸۵.۷% مقدار کاروتنوئیدها و ۲۱۵.۹% محتوای رطوبت نسبی برگ نسبت به تیمارهای محلول پاشی یک میلی مولار در شوری صفر وجود داشت. کمترین میزان نشت الکترولیت ها متعلق به تیمارهای یک و دو میلی مولار اسید سالیسیلیک و آبیاری با آب مقطر بود که از کاهش ۴۸۱.۵% نسبت به تیمار بدون محلول پاشی و سطح شوری ۲۰۰ میلیمولار برخوردار بود. نتیجه گیری: به طورکلی، محلول پاشی اسید سالیسیلیک اثرهای شوری را تا حدودی خنثی کرد و تا سطح شوری ۱۰۰ میلیمولار تاثیر قابل قبولی بر صفات مورد بررسی داشت. از بین تیمارهای اسید سالیسیلیک در بیشتر صفات مورد بررسی، محلول پاشی یک میلیمولار بیشترین تاثیر را در بهبود اثرهای تنش داشت، به گونه ای که بیشترین مقادیر در صفات مورد بررسی متعلق به این تیمار بود.

کلیدواژه ها:

تنظیم کننده رشد ، کاسنی ، کلروفیل ، گیاهان دارویی