جهانی شدن؛ چالش امروزی پاسخگویی به محیط

جهانی شدن فرایندی تاریخی است که شروع آن حداقل به رنسانس و انقلاب صنعتی و شدت آن به اواخر دهه ۱۹۸۰ و اوایل دهه ۱۹۹۰ برمی گردد. گیدنز (۲۰۰۱) جهانی شدن را به معنای فشردگی روابط اجتماعی بین المللی میداند به گونه ای که رویدادهای محلی در مناطق دوردست تحت تاثیر رویدادهای مناطقی بسیار دورتر و بالعکس رخ می دهد. باید خاطر نشان کرد جهانی شدن در درجه اول صرفا یک بحث تربیتی نیست و در بیشتر موارد وجه اقتصادی آن موردنظر بوده است. در واقع وجوه متفاوتی از جهانی شدن مطرح است که بحث غالب آن اقتصادی است. آن چه اهمیت دارد این است که جهانی شدن به هر انگیزه ای آغاز شود در نهایت وقتی پدیده ای جهانی اتفاق می افتد پیامدهایش دامنه ی همه حوزه ها را خواهد گرفت و در تعلیم و تربیت، سیاست و فرهنگ تاثیر گذار خواهد بود. به علت وابستگی و ارتباط متقابل این عوامل با تعلیم و تربیت، لزوما هر تحولی که در حوزه های مذکور اتفاق بیفتد نظام تعلیم و تربیت را متحول کرد. هدف از انجام این پژوهش بررسی اثرات جهانی شدن در عرصه ی گسترده ی تعلیم و تربیت است بطور کلی با توجه به ابعاد مختلف جهانی شدن و تغییرات سیاسی، اجتماعی و اقتصادی ناشی از آن، کشورهای مختلف جهان برای سازگاری با تغییرات حاصل از روند جهانی شدن باید دست به ابتکار عمل بزنند. آنها با پیش بینی ها و تخمین های خود برخورد با آسیب های احتمالی پیش رو را هر چه بیشتر کاهش داده و ورود به کوران جهانی شدن را تا حد امکان نرم و روان می سازند، این سازگاری ها در سه سطح فراملی، ملی و محلی باید لحاظ شود. با توجه به پدیده ی جهانی شدن و تاثیر آن در همه ی ابعاد زندگی، انسان باید هوشیار بود و نیاز و عوامل محیطی را شناسایی کرد تا بتوان به طوری موثر و مفید پاسخگوی تغییر و تحولات پیش رو باشیم. مولفه پاسخگویی از ملزومات هر سیستم سازمان یافته برای ادامه حیات و بقا، نیل به اهداف اثربخشی و بهره وری و بالتبع ارتقای کیفیت سیستم و خدمات و عملکرد آن است. اسکات (۲۰۰۸) بیان می کند که مساله اصلی برای رشد سیستمی، پاسخگویی به محیط است. اثربخشی و پاسخگویی سیستم هر دو نیازمند وجود همراهی همسویی و ارتباط معنادار اجزا و فعالیت های سیستم و در نتیجه شکل گیری یک سیستم قدر و کارآمد برای تحقق کارکردهای سیستمی است. کیانی و لطیفی (۱۳۷۷) این مقاله مروری سعی بر آن دارد که با مروری بر مفاهیم جهانی شدن و پاسخگویی بر محیط، ارتباط آن دو را از طریق پیشینه پژوهش بیان کرده و منظومه مفهومی از چالش های آن را بیان نماید.

کلیدواژه ها:

جهانی شدن ، تعلیم و تربیت ، تحول ، محیط ، پاسخگویی به محیط تغییر