مطالعه مورفولوژی و تاثیر دما و مدت نگهداری بر جوانه زنی گرده برخی از ارقام زودرس و میان رس گلابی آسیایی (Pyrus serotina Rehd) و رقم شاه میوه گلابی اروپایی (Pyrus communis L.)

نگهداری طولانی مدت گرده از نظر اصلاحی، اطمینان از گرده افشانی باغ های درختان میوه و همچنین ارزیابی ژرم پلاسم درختان میوه دارای اهمیت زیادی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر دما و مدت زمان نگهداری بر جوانه زنی و بررسی مرفولوژی دانه گرده برای تعیین روابط بین گونه ای و درون گونه ای برخی از ارقام زودرس و میان رس گلابی آسیایی با رقم شاه میوه، برای استفاده بیشتر در حفاظت و پرورش این ارقام انجام شد. بررسی خصوصیات مورفولوژی دانه گرده با استفاده از میکروسکوپ الکترونی در قالب طرح کاملا تصادفی در ۳ تکرار انجام گردید، تفاوت معنی داری در سطح احتمال یک درصد در محور قطبی (P)، محور استوایی (E)، طول شیار، عرض برآمدگی و فرورفتگی شیار بین ارقام نشان داد. تغییرهای طول محور قطبی از ۸۲/۱۵ تا ۷۷/۲۳ میکرومتر و طول محور استوایی از ۸۶/۳۵ تا ۳۹/۴۵ میکرومتر متغیر بود و می تواند به شناسایی ارقام کمک کند. همچنین جوانه زنی دانه های گرده در شرایط آزمایشگاهی پس از ۳، ۶، ۹، ۱۲ ماه نگهداری در سه دمای ۴، ۲۴ و ۲۰- درجه سلسیوس نشان داد که با افزایش زمان نگهداری، درصد جوانه زنی تمامی تیمارها به طور معنی داری کاهش یافت و پس از ۱۲ ماه نگهداری درصد جوانه زنی گرده تحت تیمار دمای اتاق (RT) تقریبا صفر بود بطوریکه زنده مانی خود را نسبت به دمای ۲۰- و ۴ درجه سلسیوس سریع­تر از دست دادند، رقم KS۹ با بیشترین درصد جوانه زنی (۰۸/۸۷) در دمای یخچال و رقم KS۶ با ۲۵/۸۱  درصد جوانه زنی در دمای فریزر (۲۰- درجه سلسیوس) زنده مانی خوبی را نشان دادند و ارقام KS۱۳، KS۷ نیز در دمای ۴ درجه سلسیوس بیشترین درصد جوانه زنی را داشتند؛ بنابراین می توان برای اهداف اصلاحی، نگهداری ژرم پلاسم و تلاقی بین ارقامی که در زمان های مختلف گل می دهند، از ارقام KS۹، KS۶، KS۱۳ و KS۷ استفاده نمود.

کلیدواژه ها:

Viability ، Asian pear ، pollen grain storage ، exin pattern ، SEM ، زنده مانی ، گلابی آسیایی ، نگهداری دانه گرده ، الگوی اگزین ، SEM