نقش دیوان بین المللی دادگستری در حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات بین المللی تحلیلی بر آرای شاخص دهه اخیر

دیوان بین المللی دادگستری (ICI) به عنوان رکن قضایی اصلی سازمان ملل متحد، جایگاه منحصر به فردی در نظام حقوق بین الملل معاصر دارد. حل و فصل مسالمت آمیز اختلافات بین دولتها یکی از اهداف بنیادین منشور ملل متحد است که از طریق نهادهایی چون IC پیگیری می شود. با وجود اهمیت بنیادین این، دیوان همواره درباره میزان کارآمدی و استقلال آن چالش ها و تردیدهایی مطرح بوده است. در این مقاله با رویکردی تحلیلی به بررسی آرای شاخص دیوان در دهه اخیر پرداخته می شود؛ از جمله پرونده هایی چون نیکاراگوئه علیه کلمبیا (۲۰۱۲)، گامبیا علیه میانمار (پرونده نسل کشی روهینگیا)، ایران علیه ایالات متحده (عهدنامه مودت ۲۰۱۸) و اوکراین علیه روسیه (۲۰۲۲) به بعد. هدف این پژوهش تحلیل تطبیقی نحوه رسیدگی، استدلال حقوقی و تاثیر عملی این آرا بر توسعه حقوق بین الملل است. یافته های مقاله نشان می دهد که علیرغم برخی محدودیت های نهادی و اجرایی، دیوان توانسته است با تفسیر خلاقانه متون حقوقی و استناد به اصول بنیادین نقش موثری در تثبیت حاکمیت قانون بین دولت ها ایفا نماید. در پایان پیشنهاداتی برای تقویت جایگاه دیوان از جمله افزایش ضمانت اجرای آرا، اصلاح فرآیندهای انتخاب قضات و گسترش صلاحیت اجباری ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

دیوان بین المللی دادگستری ، حل و فصل اختلافات ، حقوق بین الملل ، منشور ملل متحد ، رویه قضایی بین المللی