مروری بر نقش فناوری های آموزشی و ابزارهای دیجیتال در توانمندسازی شناختی دانش آموزان با نیازهای ویژه

با رشد روزافزون فناوری های دیجیتال، آموزش دانش آموزان با نیازهای ویژه وارد مرحله ای نوین از تحول شده است. یکی از محورهای مهم در آموزش این گروه، تقویت توانمندی های شناختی مانند حافظه، توجه، پردازش اطلاعات و حل مسئله است. پژوهش های متعددی بر نقش ابزارهای فناوری محور مانند نرم افزارهای شناختی، اپلیکیشن های آموزش فردی سازی شده، واقعیت مجازی و سیستم های مدیریت یادگیری تطبیقی تاکیددارند (Al-Azawei, Serenelli, & Lundqvist, ۲۰۱۶). این مقاله به روش مروری نظام مند، به بررسی مطالعات منتشرشده بین سال های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۴ درزمینه تاثیر فناوری های آموزشی بر توانمندسازی شناختی دانش آموزان با نیازهای ویژه می پردازد. چارچوب نظری مقاله بر پایه نظریه بار شناختی (Cognitive Load Theory) سولر (Sweller, ۱۹۸۸) و نظریه یادگیری چندرسانه ای مایر (Mayer, ۲۰۰۹) شکل گرفته است. یافته های حاصل از مرور منابع نشان می دهد که ابزارهای دیجیتال طراحی شده با رویکردهای روانشناسی شناختی، می توانند به شکل موثری فرآیند یادگیری دانش آموزان با نیازهای ویژه را تسهیل کرده و مشارکت شناختی آنان را افزایش دهند. درعین حال، چالش هایی چون نبود آموزش کافی برای معلمان، محدودیت های زبانی و فرهنگی و کمبود منابع بومی سازی شده از موانع اصلی به کارگیری اثربخش این فناوری ها در مدارس استثنایی هستند. مقاله در پایان، پیشنهادهایی عملی برای ارتقاء آموزش دیجیتال در مدارس ویژه ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

دانش آموزان با نیازهای ویژه ، توانمندسازی شناختی ، فناوری های آموزشی ، یادگیری چندرسانه ای ، آموزش فراگیر