خوانش و گونه شناسی خطوط اسلامی کتیبه های قبور سنگی استان چهارمحال و بختیاری

سنگ قبرها به عنوان یکی از برجسته ترین شواهد بازمانده از گذشته هر منطقه حامل اطلاعات ارزشمندی از تاریخ، باورها و اعتقادات مذهبی آن سرزمین هستند. این آثار نه تنها به منزله ی اسناد تدفینی بلکه به عنوان منابعی معتبر در مطالعات خوشنویسی، مردم شناسی و تاریخ فرهنگی قابل بررسی هستند. استان چهار محال و بختیاری با داشتن نمونه های ارزشمند از قبور سنگی منقوش به خطوط اسلامی بستری غنی برای گونه شناسی و خوانش کتیبه فراهم آورده است. مساله ی اصلی پژوهش حاضر آن است که متنهای نوشته شده در قبور مورد پژوهش به چه مضامین و محتوایی اشاره دارد و به لحاظ فرم و تکنیک اجرایی چگونه بوده است؟ هدف پژوهش گونه شناسی و خوانش کتیبه های قبور سنگی بر مبنای نوع خط، فرم ظاهری و مضامین نوشتاری است. در همین راستا پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با اتکا بر مطالعات کتابخانه ای و میدانی انجام شده است. دادههای پژوهش از بررسی میدانی قبور سه ناحیه ی شهر ،کرد، فرخشهر و موزه ی سنگ چالشتر گردآوری و مستندسازی شده اند. یافته ها نشان میدهد که خطوط ثلث، نسخ و نستعلیق بیشترین کاربرد را دارند و با محتوای مذهبی، اشعار محلی، صلوات کبیره، دعای نادعلی، شفاعت حضرت علی (ع) امام رضا(ع) و همچنین نام متوفیان همراهاند این کتیبه ها گاه شامل نام حجاران و وقف نامه ها نیز هستند. فرم و تکنیکهای حجاری نیز از تنوع قابل توجهی برخوردارند و شامل برجسته کاری، کنده کاری و ترکیب خطوط میشوند. این کتیبه ها گاه با نمادهایی مانند شیرهای سنگی همراهاند که بازتابی از فرهنگ بومی هستند. در مجموع تحلیل ساختاری این آثار معرف خطوط اسلامی و اعتقادات بومی منطقه است. در پایان پژوهش بر اهمیت ثبت مستندسازی و حفاظت از این میراث فرهنگی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

چهار محال و بختیاری ، سنگ ، قبر ، خطوط اسلامی ، کتیبه ، نگاری