اولویت گذاری هوشمند فناوری به کمک سامانه استنتاج فازی (موردکاوی: فناوری اطلاعات در ایران)

اولویت گذاری فناوری یکی از مهم ترین جنبه های سیاست گذاری علم و فناوری است. روش ها و چارچوب های موجود برای اولویت گذاری فناوری به دلیل نقایص موجود در آنها، در ارائه توصیه های سیاستی به سیاست گذاران با محدودیت هایی مواجهند. یکی از این نقیصه ها، غفلت از عدم قطعیت های آینده و سناریوهایی است که برای توسعه فناوری ترسیم می شود. نقیصه دیگر، بروز ابهام در میان ذی نفعان فناوری نسبت به پارامترهای ارزیابی فناوری ها و معیارهای آنهاست. رفع این نقایص مستلزم تجدیدنظر در چارچوب های پیشین و معرفی چارچوب جدیدی برای اولویت گذاری است. از سوی دیگر، با توجه به مزایای بهره گیری از سامانه های هوشمند در سیاستگذاری، این سوال مطرح است که چگونه می توان اولویت گذاری را به ابزارهای هوشمندی مجهز کرد؟ در این مقاله، با معرفی چارچوب جدیدی برای اولویت گذاری فناوری که هر سه ابزار هوشمندی سیاستی (آینده نگاری، ارزیابی، پیش بینی) را در خود جای داده، نحوه افزودن هوشمندی محاسباتی به کمک نظریه مجموعه های فازی تبیین می شود. بدین منظور برای امتیازدهی به گزینه ها در الگوی جذابیت-توانمندی به جای روش های مرسوم پیمایش و تصمیم گیری چندمعیاره، از سامانه استنتاج فازی استفاده می کنیم که به رفع ابهام از محدوده معیارها کمک می کند و درجه ای از هوشمندی را برای اولویت گذاری فراهم می کند. معیارها نیز از میان ابعاد عدم قطعیت سناریو نگاری ها انتخاب می شوند تا تاثیر تحولات آینده در تحلیل اولویت ها مدنظر قرار گیرد. نتایج حاکی از این است که از بین پنج فناوری انقلاب صنعتی چهارم، فناوری هوش مصنوعی در کشور با وجود برخورداری از جذابیت بالا، توانمندی پایینی دارد و نیازمند توسعه بیشتری از حیث توجه به ارتقای معیارهای توانمندی فناورانه است. دستاورد تحقیق حاضر، یک مصنوع است که با برخورداری از درجه ای از هوشمندی می تواند برای اولویت گذاری فناوری اطلاعات در سطح ملی به کار رود.

کلیدواژه ها:

اولویت گذاری فناوری ، معیار جذابیت-توانمندی ، سناریونگاری ، فناوری اطلاعات ، سامانه استنتاج فازی