بررسی استعاره های شناختی وحدت وجود در رباعیات مولانا

به تصویر کشیدن و عینیت بخشیدن مفهومی انتزاعی، به درک بهتر آن کمک می کند؛ ازین رو نظریه وحدت وجود که توسط عارفان مسلمان با تعابیر مختلفی مطرح شده است، در اشعار شاعران نیز در قالب تصاویر مختلفی قابل درک است. در این مقاله سعی می شود تا این تصاویر با روش توصیفی-تحلیلی و با تاکید بر استعاره های شناختی وحدت وجود، به طور نظام مند تحلیل شوند. رباعیات مولانا از این منظر درخور توجه است؛ زیرا مولانا با سیر و سلوک روحانی و کشف و شهود به درک وحدت وجود رسید و برای بیان این مفهوم والا به خصوص در شعر کوتاه رباعی، به ناچار تصاویر متعددی را خلق کرد؛ تصاویری که حاصل انواع تمثیلند و در قالب تشبیه و استعاره شناختی/مفهومی و داستان تمثیلی مطرح می شوند. در این پژوهش مشخص شد که تصاویر وحدت وجود به یکی از خوشه های تصویری/کلان تصاویر «نور»، «آب»، «باده، »«موسیقی»، «شیرینی»، «بهار»، «دلربا» و «آتش» مربوط هستند و می توان «وحدت وجود»(طرف انتزاعی/حوزه مقصد) را با این محسوسات(حوزه مبدا) منطبق کرد و کلان استعاره هایی را به دست آورد که هریک از آن ها خرده استعاره هایی را در بر دارند.

کلیدواژه ها:

استعاره شناختی ، وحدت ، وجود ، رباعیات مولانا