آسیب شناسی تولید طبقات بذری گیاهان روغنی در ایران و ارایه راهکارها

دانه های روغنی مانند کلزا، سویا، آفتابگردان، کنجد و گلرنگ به دلیل تامین روغنهای گیاهی و پروتئین برای امنیت غذایی ایران بسیار مهم هستند. با وجود پتانسیلهای متنوع کشاورزی ایران در تولید داخلی این محصولات با چالشهایی به خصوص در تولید طبقات بذری گیاهان روغنی روبرو و به شدت به واردات وابسته است. این وابستگی ایران را در برابر نوسانات بازارهای جهانی، تحریمها، تامین ارز و کاهش رقابت پذیری آسیب پذیر می کند. در این مطالعه ضمن بررسی آسیبهای فرآیند تولید طبقات بذر گیاهان روغنی در ایران، راهکارهای لازم برای کاهش وابستگی به واردات، افزایش خودکفایی و تولید پایدار دانه های روغنی ارائه شده است. بر اساس بررسیهای انجام شده، کمبود زیرساختها و منابع مالی، کمبود نیروی متخصص در اصلاح نباتات و تولید بذر، تنشهای محیطی ناشی از تغییرات آب و هوا، کمبود آب و تنشهای زنده و هماهنگی ضعیف بین بخش دولتی و خصوصی مهمترین موانع در تولید بذر دانه های روغنی است. مشکلات توزیع، نوسانات قیمت، آگاهی کم، کشاورزان، مسائل حقوقی، تجاری، نگرانیهای مربوط به حقوق مالکیت فکری و وابستگی به بذرهای اصلاح شده وارداتی نیز از دیگر موانع مهم هستند. مهمترین راهکارها نیز شامل افزایش سرمایه گذاری در تحقیق و توسعه و انتقال فناوری، توسعه انواع ارقام سازگار به شرایط اقلیمی، ایجاد مراکز تخصصی بذر، حمایت از دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی، همکاریهای بین المللی، ارتقای بودجه بخشهای دولتی و خصوصی، استفاده از سیستمهای هوشمند در تولید و فرآوری، بهبود قیمت گذاری و بازاریابی، آموزش کشاورزان و کنترل کیفیت است. در این مطالعه بر رویکردی جامع با حمایت دولت از طریق سیاست گذاری، بهبود زیرساختها، افزایش سرمایه گذاری، کنترل کیفیت و هماهنگی بین ذینفعان تاکید شده است.

کلیدواژه ها:

آفتابگردان ، سویا ، کلزا ، کنجد ، گلرنگ