اثر کیتوزان بر میزان الکالوئید، فنل و فلاونوئید کل در کالوس گیاه بنگدانه سیاه (Hyoscyamus niger L.)

گیاه بذرالبنج از گیاهان دارویی مهم حاوی الکالوئید می باشد که در صنعت داروسازی نقش بسیار مهمی پیدا کرده است. افزایش تولید این متابولیت های ثانویه اغلب با ترکیبات خاصی به نام الیسیتور یا محرک صورت می گیرد. کیتوزان از جمله محرک هایی است که در تولید متابولیت های ثانویه مانند الکالوئیدها نقش دارد. بر این اساس آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با دو فاکتور شامل کیتوزان در چهار سطح (۱۵۰،۱۰۰،۵۰،۰ میکرومولار) و در سه بازه زمانی (۲۴، ۴۸ و ۷۲ ساعت) با سه تکرار انجام گرفت. پس از تعلیق سوسپانسیونی کالوسها در غلظت های متفاوت کیتوزان در بازه های زمانی مختلف، از محیط خارج و مورد بررسی قرار گرفتند. صفات مورد بررسی شامل مقدار الکالوئید کل، فنل کل، فلاونوئیدکل بود که با استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتر اندازه گیری شدند. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، اثرات ساده و متقابل هر دو تیمار زمان و کیتوزان سبب معنی دار شدن نتایج شد. بیشترین میزان الکالوئید کل در تیمار حاوی ۱۰۰ میلی گرم بر لیتر کیتوزان و در زمان ۴۸ ساعت بدست آمد. بیشترین میزان فنول به میزان ۰۷۴/۰ میلی گرم در غلظت ۱۰۰ میلی گرم کیتوزان و در زمان ۷۲ ساعت استخراج شد. بیشترین میزان فلاونوئید به میزان ۰۹۵/۰ میلی گرم در تیمار حاوی ۱۰۰ میلی گرم بر لیتر کیتوزان و در زمان ۷۲ ساعت بدست آمد. با توجه به این نتایج و یافته های پیشین سایر محققان کیتوزان محرکی کارآمد جهت افزایش متابولیت های ثانویه در گیاهان می باشد.

کلیدواژه ها:

الکالوئید ، بنگدانه ، فنل ، فلاونوئید ، کیتوزان