بررسی ترکیبات بیوشیمیایی دانه های گرده برخی ژنوتیپ های نر خرما: مطالعه موردی استان خوزستان

دانه گرده به عنوان گامتوفیت نر گیاهان، در گرده افشانی و تولید میوه و بذر دخالت دارد و علاوه بر مطالعات بهنژادی، اثرات دارویی و ارزش غذایی دانه گرده نیز اهمیت دارد. خرما یکی از محصولات باغبانی است که گرده افشانی آن توسط انسان انجام می شود. به دلیل اهمیت انتخاب رقم مناسب نر، بررسی کیفیت دانه گرده مهم است ولی در مورد مقایسه ترکیبات بیوشیمیایی ژنوتیپ های دانه گرده خرما اطلاعات محدودی وجود دارد. این پژوهش با هدف بررسی ترکیبات بیوشیمیایی دانه گرده برخی ژنوتیپ های خرمای نر استان خوزستان انجام شد. نمونه دانه های گرده ۱۲ ژنوتیپ نر از دو منطقه دشت آزادگان و بهبهان (استان خوزستان) جمع آوری شد. نتایج نشان داد دانه گرده ژنوتیپ ها ازنظر میزان پروتئین کل محلول و اسیدهای آمینه محلول، درصد خاکستر، پنتوزها، گلوکز و کربوهیدرات های محلول کل، ظرفیت آنتی اکسیدانی، فنول کل، فلاونوئید کل، فلاونول ها و کاروتنوئیدها تفاوت معنی داری داشتند. ژنوتیپ دشت آزادگان-۸  دارای بیشترین میزان پروتئین محلول (۱/۲۰۴ میکروگرم در گرم) و ژنوتیپ های دشت آزادگان -۷ و دشت آزادگان-۵ دارای بیشترین میزان اسیدهای آمینه محلول بودند (به ترتیب۴/۱۴ و ۸/۱۳ میکروگرم در گرم). بیشترین میزان اسید آسکوربیک در ژنوتیپ دشت آزادگان -۷  (۹/۴۰ میلی گرم در ۱۰۰ گرم) و بیشترین خاکستر در ژنوتیپ دشت آزادگان -۲ (۰۸/۶ درصد) و کمترین در ژنوتیپ کبکاب-۱ (۹۴/۳درصد) بود. ژنوتیپ دشت آزادگان -۴ بیشترین پنتوزها، ژنوتیپ های دشت آزادگان -۵، دشت آزادگان -۸  و دشت آزادگان -۳ بیشترین گلوکز، و ژنوتیپ دشت آزادگان -۸  بیشترین کربوهیدرات محلول غیرساختمانی را داشتند. ژنوتیپ های دشت آزادگان -۹ و خاصی-۲ دارای بالاترین ظرفیت آنتی اکسیدانی بودند. بیشترین فنول کل در ژنوتیپ دشت آزادگان -۱  (۰۴/۱۷۶ میکروگرم در گرم) و کمترین در ژنوتیپ های خاصی-۲  و کبکاب-۲ بود. این نتایج می تواند در انتخاب ژنوتیپ های نر خرمای برتر جهت انتخاب ارقام نر خرما باکیفیت بالاتر دانه گرده و بررسی اثر آن ها در باروری و بهبود کیفیت میوه خرما، برنامه های بهنژادی برای بهبود کیفیت دانه گرده در برنامه های اصلاحی و هم چنین استفاده از دانه گرده خرما به عنوان ماده غذایی یا ترکیبات دارویی مورداستفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ارزش غذایی ، کیفیت ، دانه گرده ، کربوهیدرات های محلول ، ترکیبات آنتی اکسیدانی و فلاونوئیدها