نقش آیین دادرسی کیفری در حمایت از حقوق بزهدیدگان کسبوکارهای مجازی در برابر کلاهبرداری دیجیتال

در عصر تحول دیجیتال و گسترش بی سابقه کسبوکارهای مجازی، بزهکاری ناشی از کلاهبرداری های دیجیتال به یکی از چالش های بنیادین در نظام عدالت کیفری تبدیل شده است. آیین دادرسی کیفری به عنوان سازوکار حقوقی تضمین عدالت، نقش بی بدیلی در صیانت از حقوق بزهدیدگان این نوع جرایم ایفا می کند. این مقاله با رویکردی تحلیلی-انتقادی، به واکاوی ظرفیت ها و کاستی های نظام دادرسی کیفری ایران در مواجهه با بزهدیدگان کسبوکارهای آنلاین می پردازد و ضمن بررسی مولفه هایی چون دسترسی موثر به عدالت، جبران خسارت، شناسایی و پیگیری مرتکبان سایبری و حمایت از حریم خصوصی قربانیان، به ارزیابی تطبیقی با برخی نظام های پیشرو از جمله ایالات متحده و اتحادیه اروپا نیز می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که علیرغم تصویب قوانین ناظر بر جرایم رایانه ای، خلل های ساختاری و اجرایی در مراحل کشف، تعقیب، دادرسی و اجرای احکام مانع از تحقق کامل حقوق بزهدیدگان دیجیتال می شود. در پایان، راهکارهایی همچون تقویت نهادهای تخصصی، توسعه آموزش های تخصصی برای ضابطان و قضات، استفاده از فناوری های نوین در فرآیند دادرسی و اصلاح مقررات آیین دادرسی کیفری پیشنهاد می شود تا گامی موثر در جهت تحقق عدالت کیفری الکترونیک برداشته شود.

کلیدواژه ها:

آیین دادرسی کیفری ، بزهدیده دیجیتال ، کسبوکار مجازی ، کلاهبرداری اینترنتی ، عدالت کیفری ، حمایت قضایی ، جرایم سایبری