پهنه بندی فضایی کیفیت مسکن با تلفیق روش وزن دهی CRITIC و منطق فازی؛ مطالعه موردی: شهر قاین

هدف: این پژوهش به پهنه ­بندی فضایی کیفیت مسکن در شهر قاین پرداخته است. روش و داده: جامعه آماری تحقیق، بلوک ­های آماری شهر قاین در سرشماری ۱۳۹۵است. شاخص های کیفیت مسکن در این پژوهش شامل کیفیت سازه، کیفیت مصالح، مساحت واحد مسکونی، تراکم نفر و خانوار در هر واحد مسکونی است. تعیین وزن شاخص ­ها با روش CRITIC انجام شد و پهنه بندی با منطق فازی در Arc GIS انجام شد. همچنین از آماره موران و رگرسیون چندگانه برای تحلیل­ های تکمیلی استفاده شد. یافته­ ها: بر پایه روش کریتیک، وزن شاخص­ ها به ترتیب عبارت است از: کیفیت مصالح (۰/۲۴۹)، اسکلت (۰/۲۴۶)، تراکم خانوار (۰/۱۹۸)، مساحت واحد مسکونی (۰/۱۷۴) و تراکم نفر در واحد مسکونی (۰/۱۳۳). پس از پهنه ­بندی فازی و تلفیق لایه ­ها، نقشه نهایی کیفیت مسکن شهر قاین تولید شد. نتایج نشان داد که کیفیت مسکن در ۳۹/۵۲ درصد بلوک­ های آماری، پایین ­تر از حد متوسط. ۳۳/۶ درصد در حد متوسط و ۲۶/۸۸ درصد بالاتر از متوسط است. آماره موران نیز نشان داد که کیفیت سازه، مصالح و مساحت دارای الگوی پراکندگی خوشه­ ای است؛ اما دو معیار تراکم نفر و خانوار در واحد مسکونی الگوی تصادفی داشته ­اند. در مجموع کیفیت مسکن در شهر قاین، الگوی خوشه ­ای دارد به عبارتی بلوک­ های آماری با کیفیت مسکن مشابه کنار همدیگر جای گرفته­ اند. بر پایه ضریب رگرسیون چندگانه متغیر میانگین سنی، نرخ باسوادی و نرخ اشتغال در هر بلوک، تاثیر مثبت و معنادار بر کیفیت مسکن دارد؛ اما در نقطه مقابل، اندازه خانوار تاثیر منفی بر کیفیت مسکن دارد. نتیجه ­گیری: نتیجه آن که بلوک­ های دارای وضعیت بهتر اقتصادی و اجتماعی؛ کیفیت مسکن بهتر و بلوک های فقیرتر وضعیت نامناسب تر دارند. نوآوری و کاربرد: نوآوری پژوهش در استفاده از روش عینی وزن­ دهی است، در حالی­ که در اکثر مطالعات مشابه از روش ­های ذهنی وزن­ دهی استفاده شده است که بیشتر تحت تاثیر نگرش ­های ذهنی پاسخ ­دهندگان است.

کلیدواژه ها:

کیفیت مسکن ، روش CRITIC ، منطق فازی ، شهر قاین