تعیین پویایی تغییرات کاربری اراضی و شدت تغییرات آن در حوزه آبخیز باراندوزچای، ارومیه

در تحقیق حاضر جهت تهیه نقشه تغییرات کاربری اراضی در حوزه آبخیز باراندوزچای از تصاویر سنجنده های TM و ETM+ ماهواره های لندست و سنتینل ۲ مربوط به سال های ۱۹۹۰، ۱۹۹۵، ۲۰۰۰، ۲۰۰۵، ۲۰۱۰، ۲۰۱۶، ۲۰۲۰ و ۲۰۲۴ طی یک بازه زمانی ۳۴ ساله استفاده شد. در ادامه، به منظور پیش بینی کاربری اراضی برای سال ۲۰۳۲ از CA-مارکوف از نرم افزار TerrSet استفاده شد. در نهایت، برای روند تغییرات کاربری از شاخص شدت تغییرات و شاخص درجه پویایی یکپارچه (Ktotal) در پایش تغییرات کاربری اراضی استفاده شد. نتایج نشان داد که نقشه های طبقه بندی شده با دقت زیاد و ضریب کاپا بیش از ۸۰/۰ تولید شدند که حاکی از اعتبار خوب تحلیل ها است. در این تحقیق کاربری اراضی در شش کلاس شامل اراضی آبی و باغات، مرتع، اراضی دیم، مسکونی، بدنه آبی و نمکزار طبقه بندی شد. تحلیل تغییرات کاربری اراضی نشان داد که بیش ترین تغییرات در کاربری مسکونی رخ داده است، به ویژه در بازه زمانی ۲۰۰۰-۱۹۹۵ و ۲۰۲۴-۱۹۹۵ که به ترتیب با رشد ۶۶/۲۲ و ۳۵/۲۶۷ درصدی مواجه بوده است. این رشد نشانگر توسعه سریع مناطق مسکونی و شهری است که احتمالا ناشی از افزایش جمعیت و تقاضا برای مسکن در این منطقه بوده است. هم چنین، در دوره ۲۰۲۴-۲۰۲۰، گسترش اراضی آبی و باغات با رشد ۴۲/۰ درصدی مشاهده شد که می تواند به دلیل افزایش تقاضا برای محصولات کشاورزی و بهبود فنون کشاورزی باشد. پیش بینی برای سال ۲۰۳۲ نشان می دهد که مساحت مناطق مسکونی به ۱۹/۹۵ کیلومترمربع و اراضی آبی و باغات به ۶۴/۵۸۴ کیلومترمربع افزایش خواهد یافت، در حالی که اراضی دیم و مراتع کاهش خواهند یافت. تحلیل شاخص درجه پویایی یکپارچه (Ktotal) نیز نشان داد که سرعت تغییرات کاربری اراضی در بازه زمانی ۲۰۲۰-۲۰۱۶ و ۲۰۲۴-۲۰۲۰ افزایش یافته است، درحالی که در بازه زمانی ۲۰۰۵-۲۰۰۰ و ۲۰۱۰-۲۰۰۵ کاهش داشته است. این نتایج نیاز به مدیریت پایدار منابع طبیعی و تدوین برنامه های حفاظتی برای کنترل تغییرات کاربری و حفظ پایداری محیط زیستی منطقه را تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

: Trend Analysis ، Landscape Dynamics ، Land Use Change ، Dynamic Degree Index ، Watershed Management ، تحلیل روند تغییرات ، پویایی سیمای سرزمین ، تغییرکاربری اراضی ، شاخص درجه پویایی ، مدیریت آبخیز