بررسی درون متنی و برون متنی دعای ندبه

این مقاله به بررسی برون متنی و درون متنی دعای ندبه که از ادعیه مهم و مشهور مرتبط با مهدویت بوده پرداخته و صحت انتساب آن به امام معصوم (ع) را تحلیل می کند. مقاله حاضر ابتدا به اهمیت دعا در منابع اسلامی پرداخته و جایگاه خاص دعای ندبه در سنت شیعی و منتظران امام زمان (عج) را تبیین می کند. سپس به بررسی منابع کهن نقل کننده این دعا، از جمله کتاب المزار الکبیر ابن مشهدی، آثار سید ابن طاووس و سایر منابع دعایی می پردازد. در قسمت برون متنی به اعتبارسنجی این دعا بر اساس دو معیار وثوق سندی و وثوق صدوری پرداخته شده است. در بخش وثوق سندی، روایانی همچون محمد بن علی بن ابی قره و محمد بن حسین بن سفیان البزوفری بررسی شده اند و استنادات آنها به منابع معتبر حدیثی و رجالی تحلیل گردیده است. در بخش وثوق صدوری، قرائن درون متنی مانند علو مضمون و سازگاری با تعالیم اهل بیت (ع) مورد ارزیابی قرار گرفته و همچنین شواهد برون متنی نظیر استناد فقها به این دعا در استنباط احکام شرعی و صدور فتوا به استحباب قرائت آن در اعیاد اربعه ارائه شده است. در قسمت درون متنی، ساختار متن دعای ندبه نیز از دو محور افقی و عمودی تحلیل شده است. در محور افقی، دعا از ستایش الهی آغاز و به تاریخ پیامبران، امامت، غیبت امام زمان (عج) و درخواست ظهور منتهی می شود. در محور عمودی، انسجام بین اجزای دعا از منظر پیوستگی تاریخی، ارتباط بین توحید، نبوت و امامت، و همچنین حرکت تدریجی از سوگ و حزن به امید و دعا برای ظهور امام زمان (عج) بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان می دهد که با وجود برخی مباحث رجالی درباره سند دعا، قرائن فراوان و ساختار دعای ندبه تایید می کنند که این دعا از امام معصوم صادر شده و انتساب آن به اهل بیت (ع) قابل اعتماد است.

کلیدواژه ها:

دعا ، ندبه ، مهدویت ، وثوق سندی ، وثوق صدوری