بازسازی واقع گرایی قوی فلسفه اسلامی در چهارچوب ذات گرایی جدید

علم در سه معنا به کار می رود: دانش، معرفت های متعدد به یک چیز و تک تک گزاره های علمی صادق . واقع گرایی معاصر که عمدتا واقع گرایی تقریبی است، علم به هر سه معنا را در حال پیشرفت و تقریبا درست می داند. نگارنده این مقاله که مدعی بازسازی واقع گرایی قوی فلسفه اسلامی است، با فرق گذاری بین آنها، علم به دو معنای نخست را در حال پیشرفت و تقریبا درست، اما علم به معنای سوم را ثابت و مطلقا درست می داند. واقع گرایی تقریبی با باور به خواص ذاتی (خواص واقعی) یک چیز و سختی و پیچیدگی دستیافتن به آنها به «تقرب به حقیقت» چیزها و بنابراین به صدق تقریبی علم (گزاره های علمی صادق) باور دارد و علم به یک چیز را «استنتاج از راه بهترین تبیین» می داند. واقع گرایی مطلق و پیشرونده با پذیرش سختی و پیچیدگی دستیافتن به خواص ذاتی یک چیز و در عین حال با ادعای توانایی ما بر دستیافتن به آنها (بر اساس اینکه خواصی اساسی تر از خواص ذاتی نیست و با نظر به توفیقات علم و صنایع پیشرفته بر اساس کشف همان خواص) از ادعای «تقرب به حقیقت» دوری کرده و گزاره های علمی صادق را در حدودی که صدق می کنند، مطلقا صادق دانسته، علم به یک چیز را «استنتاج از راه تبیین درست» می داند. اشاره به واقع گرایی تقریبی مغربزمین واقع گرایی مطلق فیلسوفان مسلمان و تفسیر آن به واقع گرایی مطلق و پیشرونده محور روش شناختی مقاله است. * دانشیار گروه معرفت شناسی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.           تاریخ دریافت: ۲۰/۰۷/۹۹               تاریخ تایید: ۲۹/۰۲/۱۴۰۰

کلیدواژه ها:

واقع گرایی تقریبی ، واقع گرایی مطلق و پیشرونده ، بهترین تبیین ، تبیین درست ، خواص ذاتی نوع