تاثیر روشهای مختلف خشک کردن بر تغییرات کمی و کیفی ترکیبات کروسین پیکروکروسین و سافرانال در پنج اکوتیپ زعفران ایرانی

این پژوهش با هدف بررسی تاثیر تنوع اکوتیپی و روشهای مختلف خشک کردن بر کیفیت زعفران انجام شد. پنج اکوتیپ زعفران از مناطق طرق رود نطنز، کاشان، قائنات و بادرود جمع آوری و تحت ده تیمار خشک کردن (شامل آون الکتریکی در سه دما، مایکروویو در سه توان، خشک کن خورشیدی در سه دما و روش سنتی) در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار کشت شدند. میزان سافرانال، پیکروکروسین و کروسین در نمونه های خشک شده با استفاده از اسپکتروفتومتر اندازه گیری و داده ها با نرم افزارهای SAS و Minitab تجزیه و تحلیل شدند. تجزیه خوشه ای نیز برای گروه بندی اکوتیپ ها بر اساس صفات کیفی انجام شد. نتایج نشان داد که اکوتیپ های مختلف زعفران از نظر میزان متابولیتهای ثانویه اختلاف معنی داری دارند. اکوتیپ نطنز به طور کلی بالاترین میزان کروسین (۲۱۸/۹ واحد) و پیکروکروسین (۳/۷۰ واحد) را نشان داد. اکوتیپ های نطنز، کاشان و قائنات مقادیر بالاتری از سافرانال (حدود ۲۰ واحد) داشتند. اثر متقابل اکوتیپ و روش خشک کردن نیز معنی دار بود. بیشترین میزان سافرانال (۲۸/۹ واحد) در اکوتیپ قائنات تحت تیمار مایکروویو با توان ۶۰۰ وات بالاترین پیکروکروسین (۱۱۹/۲۱ و ۱۲۲/۱۹ واحد) در اکوتیپ نطنز تحت تیمارهای مایکروویو ۲۰۰ و ۴۰۰ وات و خشک کن خورشیدی ۶۰ درجه سانتی گراد در اکوتیپ کاشان (۱۱۸/۲۸ واحد) و بیشترین کروسین (۲۹۷/۶۴ واحد) در اکوتیپ نطنز تحت تیمار مایکروویو ۴۰۰ وات به دست آمد. تجزیه خوشه های اکوتیپ ها را در سه گروه متمایز قرار داد و خوشه دوم از نظر هر سه صفت کیفی برتری معنی داری نشان داد. به طور کلی، نتایج این پژوهش نشان می دهد که انتخاب اکوتیپ مناسب و بهینه سازی روش خشک کردن نقش مهمی در بهبود کیفیت و افزایش میزان ترکیبات ارزشمند زعفران دارد. اکوتیپ نطنز به عنوان یک منبع ژنتیکی برتر برای تولید کروسین و پیکروکروسین و روش خشک کردن مایکروویو با توان مناسب به عنوان یک روش کارآمد برای حفظ افزایش متابولیتهای کیفی زعفران قابل توصیه است.

کلیدواژه ها:

آون ، خورشیدی ، پیکروکروسین ، سافرانال ، متابولیت ثانویه