بازتاب بن مایه های اسطوره ای در قصه برادران طلایی در فرهنگ بختیاری

در قصه «برادران طلایی»، از قصه های رایج در فرهنگ بختیاری، بن مایه های اسطوره ای مختلفی همچون آیین قربانی برای الهه مادر، مطابقت شخصیت ها با ایزدان، کارکرد اسطوره­ای اشیا و مکان هایی چون حلقه، برف، کوه و انار دیده می شود؛ بنابراین فهم درست این قصه، در گرو شناخت این عناصر اسطوره ای است که در این پژوهش، با روش اسنادی و رویکرد توصیفی تحلیلی به بررسی آن ها در پیوند با متونی چون شاهنامه پرداخته می شود. یافته ها و نتایج پژوهش نشان می دهد اسطوره کلان در این قصه، ازدواج با پری و آیین های مرتبط با آن است؛ آیین هایی که هنوز برخی از نشانه­ های آن مانند ازدواج با قنات در مناطق مختلف ایران رایج است. علاوه بر این، شخصیت های این قصه، دگردیسی یافته ایزدان است یا میتوان گفت ایزدان، کهن نمونه ای برای ساختن آنان بوده اند؛ چنانکه شخصیت درویش با توجه به دو چهره اهورایی و اهریمنیاش، مانند ایزد وایو است و بیشتر خویشکاری های پری مانند ارتباط با آب و چشمه، قدرت پیکرگردانی و تبدیل کردن قهرمان به سنگ، در کنش های شخصیت دخترغارنشین دیده می شود. کنش های قصه، مانند کشتن جوان/درویش بر سر چشمه، ریشه در آیین قربانی برای الهه آب دارد، تبدیل شخصیت ها به طلا، نماد اسطورهای جاودانگی است، برون همسری و نقش پررنگ شخصیت دختر و پدر در ازدواج نیز ریشه در فرهنگ ازدواج های اسطوره ای دارد.

کلیدواژه ها:

اسطوره ، فرهنگ بختیاری ، قصه « ، برادران طلایی» ، فرهنگ ازدواج اسطوره ای ، ایزد وایو