پاسخ عملکرد و شاخص های کارایی نیتروژن برنج (Oryza sativa L.) رقم شیرودی به مقدار نیتروژن و تشعشع در مراحل مختلف رشد
محل انتشار: مجله تولید گیاهان زراعی، دوره: 18، شماره: 1
سال انتشار: 1404
نوع سند: مقاله ژورنالی
زبان: فارسی
مشاهده: 180
فایل این مقاله در 22 صفحه با فرمت PDF قابل دریافت می باشد
- صدور گواهی نمایه سازی
- من نویسنده این مقاله هستم
استخراج به نرم افزارهای پژوهشی:
شناسه ملی سند علمی:
JR_EJCP-18-1_007
تاریخ نمایه سازی: 22 تیر 1404
چکیده مقاله:
سابقه و هدف: نیتروژن و تشعشع از عوامل مهم و تاثیرگذار بر جذب نیتروژن و عملکرد برنج می باشند. کم نوری پدیده ای نو در فرآیند تغییر اقلیم است و مطالعات اندکی درخصوص اثرات آن بر برنج صورت گرفته است؛ بنابراین پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات کاهش تشعشع در مراحل مختلف رشد بر عملکرد و کارایی مصرف نیتروژن در مقادیر مختلف نیتروژن اجرا شد.مواد و روش ها: این پژوهش به صورت کرت های دوبارخرد شده در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی ۱۳۹۷ روی رقم برنج شیرودی، از ارقام پرمحصول رایج در مازندران، اجرا شد. چهار سطح مختلف نیتروژن با مقادیر ۰، ۴۶، ۹۲ و ۱۳۸ کیلوگرم در هکتار، تشعشع شامل نور طبیعی، ۳۰ و ۶۰ درصد سایه اندازی در سه مرحله رویشی، زایشی و پرشدن دانه با استفاده از توری های سایه انداز، تیمارهای آزمایش بودند. در مرحله برداشت عملکرد شلتوک، جذب نیتروژن در کاه و دانه اندزه گیری و با معادلات مشخص شاخص های کارایی مصرف نیتروژن محاسبه شد.یافته ها: نتایج نشان داد با کاهش تشعشع میزان کارایی مصرف نیتروژن به ویژه کارایی بازیافت ظاهری و کارایی داخلی نیتروژن تا سطح ۱۳۸ کیلوگرم نیتروژن تا ۸۰ درصد کمتر شد. درمقایسه، میزان شاخص برداشت نیتروژن، بهره وری نسبی، کارایی زراعی و کارایی فیزیولوژیک نیتروژن تحت شرایط کاهش تشعشع تا ۴۶ کیلوگرم نیتروژن در هکتار افزایش و سپس به شدت کاهش یافت. براساس یافته ها، بالاترین عملکرد شلتوک با ۹۱۶۷ کیلوگرم در هکتار در تیمار ۹۲ کیلوگرم نیتروژن و نور طبیعی و کمترین میزان آن با ۴۵۹۳ کیلوگرم در هکتار در تیمار صفر نیتروژن و ۶۰ درصد سایه اندازی در مرحله پرشدن دانه به دست آمد. میزان پروتئین با ۷/۱۱ درصد در تیمار ۱۳۸ کیلوگرم نیتروژن و ۶۰ درصد سایه اندازی در مرحله پرشدن دانه تا ۵۷/۵ درصد در شاهد نیتروژن و نور طبیعی متغیر بود.نتیجه گیری: باتوجه به نتایج این تحقیق افزایش میزان مصرف کود نیتروژن در شرایط کاهش تشعشع، کاهش شاخص های کارایی نیتروژن و عملکرد شلتوک را به همراه داشت. در شرایط کاهش تشعشع با افزایش مصرف نیتروژن از ۴۶ به ۹۲ کیلوگرم در هکتار میزان کارایی زراعی و کارایی فیزیولوژیک حدود ۴۰ درصد کاهش نشان داد. براساس یافته ها میزان مطلوب کود اوره برای رقم شیرودی در شرایط منطقه پژوهش گرچه ۹۲ کیلوگرم در هکتار محاسبه شد، اما در شرایط سایه اندازی تیمار ۴۶ کیلوگرم در هکتار نیتروژن عملکرد بهتری نسبت به تیمار ۹۲ کیلوگرم داشت. لذا کاربرد بهینه کود نیتروژن بسته به میزان تشعشع خورشیدی منجر به کاهش آلودگی های زیست محیطی، کاهش هزینه های تولید و افزایش عملکرد شلتوک خواهد شد.
کلیدواژه ها:
نویسندگان
ناهید فتحی
کارشناس مسئول آزمایشگاه، معاونت موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، آمل، ایران.
همت الله پیردشتی
استاد، گروه زراعت، پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران.
مرتضی نصیری
استادیار پژوهش، معاونت موسسه تحقیقات برنج کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، آمل، ایران
اسماعیل بخشنده
دانشیار پژوهش، پژوهشکده ژنتیک و زیست فناوری کشاورزی طبرستان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی، ساری، ایران.
مراجع و منابع این مقاله:
لیست زیر مراجع و منابع استفاده شده در این مقاله را نمایش می دهد. این مراجع به صورت کاملا ماشینی و بر اساس هوش مصنوعی استخراج شده اند و لذا ممکن است دارای اشکالاتی باشند که به مرور زمان دقت استخراج این محتوا افزایش می یابد. مراجعی که مقالات مربوط به آنها در سیویلیکا نمایه شده و پیدا شده اند، به خود مقاله لینک شده اند :
