روابط ساختاری گرایش به مصرف مواد در نوجوانان بر اساس بدرفتاری کودکی و سبک های فرزندپروری با نقش میانجی تکانشگری

مقدمه  و هدف: گرایش به مصرف مواد در نوجوانان تبدیل به یک مسئله مهم در سطح فردی-اجتماعی شده است و فرد مبتلا به اعتیاد هزینه­های گزافی برای خانواده، سیستم آموزش و بهداشت بدنبال دارد. بنابراین این مطالعه با هدف بررسی روابط ساختاری گرایش به مصرف مواد بر اساس بدفتاری دوران کودکی و سبک­های فرزندپروری با نقش میانجی تکانشگری در نوجوانان انجام گرفت. روش کار: روش این این مطالعه همبستگی از نوع مدل­یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش دانش­آموزان مشغول به تحصیل در مدارس متوسطه اول و دوم در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۱ بود؛ که از میان آن­ها ۲۱۰ دانش­آموز به روش نمونه­گیری خوشه­ای انتخاب شدند. داده­ها بوسیله پرسشنامه بدرفتاری دوران کودکی فیدل(۱۹۸۹)، پرسشنامه سبک­های فرزندپروری بامریند(۱۹۷۳)، پرسشنامه تکانشگری بارت(۱۹۹۵) و پرسشنامه گرایش به مصرف مواد فرجاد(۱۳۸۵) جمع آوری شد. داده­ها با استفاده از آزمون­ همبستگی پیرسون و مدل­یابی معادلات ساختاری در نرم افزار Spss-۲۵ و Lisrel۸.۸ تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ ها: نتایج نشان­داد اثر مستقیم متغیرهای بدرفتاری دوران کودکی(۳۶/۰B=؛۰۱/۰>P)، سبک فرزند پروری سهل گیرانه(۱۷/۰B=؛ ۰۱/۰>P) و استبدادی(۱۴/۰ B=؛۰۱/۰>P)  بر گرایش به مصرف مواد و تکانشگری مثبت و معنی دار و اثر مستقیم سبک فرزند پروری مقتدرانه(۱۳/۰-B=؛۰۱/۰>P) بر گرایش به مصرف مواد و تکانشگری منفی و معنی­دار است. همچنین متغیر تکانشگری(۲۶/۰B=؛۰۱/۰>P)  بر گرایش به مصرف مواد نیز اثر مثبت و معنی دار داشت. شاخص نیکویی برازش (GFI) برابر ۸۷/۰و شاخص ریشه میانگین مربعات خطا برابر (RMSEA) ۰۴۵/۰ می باشد. نتیجه­ گیری: بدرفتاری و سبک های فرزندپروری سهل گیرانه و استبدادی همراه با تکانشگری می توانند گرایش به مصرف مواد را در فرد به وجود بیاورند. توجه والدین در به­کار بردن سبک تربیتی مناسب و شناسایی صفت تکانشگری در نوجوانان می­تواند از گرایش به مصرف مواد در نوجوانان پیشگیری کند.

کلیدواژه ها:

Substance use disorder ، psychology ، abuse ، impulsivity ، parenting ، اختلال مصرف مواد ، روانشناسی ، بدرفتاری ، تکانشگری ، فرزندپروری