ارتباط با حیوان خانگی و تاثیر آن بر کیفیت زندگی؛ بررسی نقش میانجی اضطراب و افسردگی

زمینه و هدف: کیفیت زندگی از مفاهیم پیچیده و چندبعدی است که امروزه به عنوان شاخصی برای توسعه کشورها مورد سنجش قرار گرفته و از مبانی سیاستگذاری و برنامه ریزی کالن کشورها محسوب می شود. این در حالی است که در گستره روانشناسی مرضی تحولی، اضطراب و افسردگی از شایع ترین علل مراجعه افراد به کلینیک های سلامت روانی به شمار می رود که در صورت عدم درمان منجر به تاثیرات منفی بر روابط فردی و اجتماعی می شوند. در این راستا پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش ارتباط با حیوان خانگی بر کیفیت زندگی با میانجی گری اضطراب و افسردگی، اجرا شد. مواد و روش ها: روش پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه آماری افراد دارای حیوان خانگی ساکن در استان تهران در سال ۱۴۰۳ بودند که ۱۵۰ نفر از آنان به روش دردسترس و بصورت برخط به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار اندازه گیری متغیرها مقیاس کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (۱۹۹۶)، مقیاس افسردگی و اضطراب بک (۱۹۶۱) و مقیاس ارتباط با حیوان خانگی پورسکی و همکاران (۱۹۸۷) بود. داده ها به روش مدل سازی معادلات ساختاری و توسط نرم افزار Smart PLS ۴ مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: شاخص های نیکویی برازش و ۰.۸۳۲ GOF نشان داد که مدل از قدرت برازش مناسبی با داده ها برخوردار بود. اضطراب (۰.۸۶۲)، افسردگی (۰.۷۲۴) و ارتباط با حیوان خانگی (۰.۴۷۱) به ترتیب بیشترین تاثیر مستقیم را بر کیفیت زندگی دارند و ارتباط با حیوان خانگی بیشترین تاثیر مستقیم را به ترتیب بر افسردگی (۰.۶۳۸)، اضطراب (۰.۵۵۲) و کیفیت زندگی (۰.۴۷۱) دارد. ارتباط با حیوان خانگی بیشترین تاثیر غیرمستقیم را به ترتیب از طریق میانجی گری اضطراب (۰.۴۷۶) و افسردگی (۰.۴۶۲) بر کیفیت زندگی دارند. همچنین ارتباط با حیوان خانگی بیشترین تاثیر کل را به ترتیب از طریق میانجی گری اضطراب (۰.۹۴۷) و افسردگی (۰.۹۳۳) بر کیفیت زندگی دارند. بحث و نتیجه گیری: یافته های پژوهش نشان داد که تاثیر ارتباط با حیوان خانگی بر کیفیت زندگی مستقیم و بر اضطراب و افسردگی معکوس است؛ یعنی ارتباط با حیوان خانگی باعث افزایش کیفیت زندگی و کاهش اضطراب و افسردگی می شود. از طرف دیگر تاثیر اضطراب و افسردگی بر کیفیت زندگی معکوس است؛ یعنی با افزایش اضطراب و افسردگی از میزان کیفیت زندگی کاسته می شود. بنابراین در جهت ارتقاء کیفیت زندگی افرادی که با مشکلات اضطرابی و افسردگی مواجه هستند، باالخص افرادی که با فرآیند سوگ پیچیده دسته و پنجه نرم می کنند، حیوان درمانی و بهره گیری از ظرفیت نگهداری و تعامل با حیوانات خانگی، می تواند مورد نظر روانپزشکان، روانشناسان، مشاوران و مددکاران اجتماعی قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

حیوان درمانی ، ارتباط با حیوان خانگی ، کیفیت زندگی ، اضطراب ، افسردگی