موانع کشت و تولید چغندرقند: مطالعه موردی شهرستان کیار در استان چهارمحال بختیاری

میزان شکر مصرفی سالانه کشور حدود ۲ تا ۵/۲ میلیون تن و تولید سالانه آن در حدود ۶/۱ میلیون تن است درنتیجه میزان کمبود این ماده غذایی از طریق واردات تامین می شود. بنابراین نیاز است موانع تولید این محصول مهم و استراتژیک بررسی شوند. این مطالعه از نوع توصیفی- پیمایشی و همبستگی است. میزان بارندگی از ایستگاه هواشناسی شهرستان کیار از توابع استان چهارمحال و بختیاری و سطح زیر کشت، عملکرد ریشه و شکر از کارخانه قند هفشجان طی سال های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۹ تهیه و بررسی شدند. سپس هفت عامل موانع مالی، موانع اقتصادی، موانع فنی، موانع اجتماعی، عوامل انگیزشی، موانع ناشی از عوامل اقلیمی و موانع حمایتی بر روی کشت چغندرقند بررسی گردیدند. جامعه آماری شامل ۴۸۰ کشاورز بود و نمونه آماری به شیوه تصادفی ساده با استفاده از روش مورگان، تعداد ۲۱۵ کشاورز تعیین شد. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ای شامل ۲۱ پرسش بود که پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. نتایج نشان داد که سطح زیر کشت چغندرقند و میزان عملکرد آن طی سال های ۱۳۹۹-۱۳۹۱ تحت تاثیر نوسانات آب و هوایی، بارندگی و مدیریت مزرعه قرار گرفته است. میانگین موانع مالی (۴۱/۷۸)، انگیزشی (۲۳/۶۵) و حمایتی (۳۸/۵۶) نسبت به میانه آن ها (به ترتیب ۲۶/۷۹، ۳۸/۶۶ و ۷۲/۵۷) کمتر است. با انجام آزمون فریدمن بالاترین رتبه مربوط به موانع فنی با میانگین رتبه ۵۹/۶ به دست آمد و بعد از آن دو عامل موانع اقتصادی و موانع مالی با میانگین رتبه ۴۴/۵ و ۵۲/۴ قرار گرفتند. ضریب همبستگی عدم کشت چغندرقند با موانع مالی، اقتصادی، فنی و انگیزشی مثبت و معنی دار در سطح احتمال یک درصد (به ترتیب ۷۴/۰، ۷۴/۰، ۸۶/۰ و ۷۲/۰) و با موانع اجتماعی، اقلیمی و حمایتی مثبت و معنی دار در سطح احتمال پنج درصد (به ترتیب ۶۲/۰، ۵۱/۰ و ۶۱/۰) بود که به منظور افزایش کشت و تولید محصول چغندرقند این موانع بایستی مورد توجه قرار بگیرند. تامین اعتبارات مالی، بهبود فناوری ها، افزایش آموزش های فنی و دخالت موثر دولت در روند قیمت گذاری از جمله راهکارهای مناسب برای رفع این موانع هستند.

کلیدواژه ها:

چغندرقند ، سطح زیر کشت ، شهرستان کیار ، عملکرد ، موانع اقتصادی