ارزیابی صفات موفولوژیک و بیان ژن نیترات ریداکتاز دخیل در متابولیسم ازت در ریشه گندم نان

هدف: از آنجا که ایران در منطقه خشک و نیمه خشک قرار گرفته، مقدار مواد آلی خاک های آن پائین بوده و در نتیجه دارای سطوح پائین نیتروژن، می باشند. اغلب گیاهان در این مناطق دچار کمبود نیتروژن می باشند و بدین دلیل تامین نیتروژن از طریق کودهای شیمیایی و آلی ضروری است به همین منظور در این پژوهش به بررسی اثرات رژیم کود اوره بر بیان افتراقی ژن نیترات ردوکتاز و صفات مورفولوژیک در دو ژنوتیپ گندم مورد بررسی قرار داده شد.مواد و روش: آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با چهار تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علو کشاورزی ومنابع طبیعی گرگان انجام شد . تیمارهای آزمایشی شامل ترکیب فاکتوریل دو ژنوتیپ گندم (رقم مروارید و لاین N۸۰۱۹) و دو رژیم مختلف اوره (۱۵۰ کیلوگرم در هکتار، با تقسیط ۵۰ کیلوگرم در زمان کاشت، ۱۰۰ کیلوگرم در مرحله ساقه هی و شاهد (بدون کود) بود. نمونه های بافت ریشه در سه نوبت شامل یک روز و هفت روز پس از مصرف کود و در مرحله بلوغ فیزیولوژیک جمع آوری شد. بیان ژن نیترات ردوکتاز با استفاده از تکنیک QRT-PCR اندازه گیری شد.نتایج: بررسی اثر کود اوره بر روی طول ساقه، طول سنبله، تعداد سنبلچه و تعداد دانه در سنبله نشان داد که کود اوره تاثیر معنی داری بر تمام این صفات داشت به طوریکه با تیمار کود صفات مذکور افزایش یافتند. در این مطالعه، بیان ژن نیترات ریداکتاز در رقم مروارید تیمار شده با کود اوره نسبت به شاهد (بدون کود اوره) در هر سه مرحله نمونه گیری افزایش یافت به طوری که در اولین مرحله نمونه گیری (یک روز بعد از کود سرک) بیشترین افزایش را داشت. اما در لاین N۸۰۱۹ بیان ژن نیترات ریداکتاز در اولین مرحله نمونه گیری افزایش و در مراحل بعدی کاهش یافت.نتیجه گیری: نتایج نشان داد که با استفاده از اوره در دو ژنوتیپ تفاوت معنی داری بر بیان ژن وجود دارد. مصرف اوره تمام صفات زراعی به جز وزن دانه را بهبود بخشیده است. افزایش عملکرد دانه به دلیل تعداد دانه بیشتر در سنبله بود. با گذشت زمان در مراحل بعدی نمونه گیری مقدار نیترات در داخل گیاه افزایش می یابد.

کلیدواژه ها:

بیان ژن ، ژن نیترات ردوکتاز ، صفات مورفولوژیکی ، کود اوره ، گندم