تحلیل عملکرد کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری ها در تحقق عدالت فضایی و حفظ حقوق شهروندان (مطالعه تطبیقی مناطق برخوردار و کم برخوردار برای شهرداری ارومیه)

تحلیل عملکرد کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری ها در تحقق عدالت فضایی و حفظ حقوق شهروندان، به ویژه در شهر ارومیه، نشان می دهد که این کمیسیون علی رغم نقش کلیدی در کنترل ساخت وسازهای غیرمجاز، با چالش های اساسی در کارآمدی و تحقق عدالت فضایی مواجه است. پژوهش حاضر با رویکرد تطبیقی بین مناطق برخوردار و کم برخوردار ارومیه، به بررسی تاثیر عملکرد این کمیسیون بر توزیع عادلانه خدمات شهری و حفظ حقوق شهروندان می پردازد. بررسی ها نشان می دهد که کمیسیون ماده ۱۰۰ عمدتا پس از وقوع تخلف وارد عمل می شود و این رویکرد واکنشی، به افزایش ساخت وسازهای غیرمجاز، طولانی شدن روند رسیدگی و کاهش اثربخشی اجرای احکام منجر شده است. همچنین، وابستگی برخی شهرداری ها به درآمدهای ناشی از جریمه های ساختمانی، موجب تضعیف جنبه بازدارندگی و عدالت در اجرای احکام شده است. در مناطق کم برخوردار ارومیه، این مشکلات بیشتر نمود یافته و دسترسی ساکنان به خدمات شهری و کیفیت زندگی پایین تر از مناطق برخوردار است؛ به طوری که توزیع فضایی خدمات و کاربری ها عادلانه نبوده و عمدتا در نواحی مرکزی متمرکز شده اند. مطالعات تطبیقی نشان می دهد که در کشورهای موفق، استفاده از رویکردهای پیشگیرانه، نظارت چندمرحله ای، الزام به اخذ مجوزهای سخت گیرانه و بهره گیری از فناوری های نوین مانند GIS و هوش مصنوعی، نقش موثری در کاهش تخلفات و تحقق عدالت فضایی داشته است. در مقابل، در ارومیه، ضعف در اجرای احکام، نبود هماهنگی بین نهادها و نابرابری در توزیع خدمات، چالش هایی جدی برای عدالت فضایی و حقوق شهروندان به شمار می رود. در نهایت، اصلاح قوانین ماده ۱۰۰، افزایش بازدارندگی، بهبود فرآیند رسیدگی، استفاده از فناوری های نوین و کاهش وابستگی مالی شهرداری به جرایم ساختمانی، از جمله راهکارهای موثر برای ارتقای عملکرد کمیسیون و تحقق عدالت فضایی در شهر ارومیه پیشنهاد می شود. این اقدامات می تواند به کاهش تخلفات، بهبود نظام مدیریت شهری و ارتقای کیفیت زندگی در مناطق کم برخوردار بینجامد.

کلیدواژه ها:

عدالت فضایی ، حفظ حقوق ، شهرداری ارومیه