گل یا آهو؟ (پیشنهادی درباره تصحیح واژه ای در کتاب نهم دینکرد)

چکیده: براساس گواهی های متون ایرانی، فره کیانی به شکل های مختلف، ازجمله عقاب یا شاهین، قوچ یا رنگ، غرم و گور تجلی می یابد و شاه قانونی ایران را همراهی می کند؛ اما در کتاب نهم دینکرد، در ذکر اخبار گمراهی کی کاوس بر اثر فریب دیو خشم و تاختن آن شاه ورجاوند تا لبه تاریکی، فره کیان برخلاف موارد مذکور به صورت «گل» (با املای تک غ [TYNA]) ظاهر می شود؛ لیکن چنین قالبی نه تنها مناسبتی با تجلیات دیگر فره ندارد، بلکه با تفکرات ایرانیان درباره ماهیت فره نیز سازگار نیست. به همین سبب و نیز برمبنای پاره ای از قراین دیگر، به نظر می رسد املای مذکور در اینجا تصحیفی از ت ثب غ [TYBA] باشد که در متون پهلوی، هزوارشی برای āhūg «آهو» است. با اعمال چنین تصحیحی، از یک سو گزارش دینکرد درباره تجسم مادی فره کیانی هم سو و هماهنگ با گزارش متن های دیگر می شود و از دیگر سو مفاد این گزارش، تناقضی با تفکرات ایرانیان درباره ماهیت فره کیانی نخواهد داشت.

کلیدواژه ها:

فره کیانی ، تجلیات فره ، شاهین ، قوچ ، غرم ، گور ، آهو ، گل