تحلیلی بر صور بازنمایانه و نمادین در دو نسخه قاجاری از هفت گنبد نظامی در تطبیق نگاره ها و متن ادبی

هفت­ گنبد، چهارمین مثنوی از خمسه نظامی است که منبع الهام نگارگران بوده است. در تداوم این سنت فرهنگی، این افسانه در دوره قاجار به­تصویر درآمد که ازجمله آن ها نسخه­های شماره ۱۹۵۱ و ۱۸۹۸، محفوظ در کاخ­موزه گلستان است. هدف این مقاله، مقایسه متن ادبی و تصویری در این دو نسخه قاجاری است، به­طوری که عناصر بازنمایانه و نمادین مشترک شناسایی گردد. با این نگاه، پرسش آن است: مقایسه متن و تصویر در دو نسخه قاجاری هفت گنبد نظامی، مبین چه تفاوت­ها و شباهت­هایی بین متن ادبی و تصویری است و بازیابی این مصادیق بر اهمیت کدام صور بازنمایانه صحه می­گذارد؟ نتیجه این مطالعه به شیوه تحلیلی تطبیقی مشخص ساخت: در تصویرسازی هر نسخه، ادای دین به متن ادبی و تاسی به سبک هنری زمانه به موازات قابل بازیابی هستند. در بحث صوری، نسخه ۱۸۹۸ به سبک­ نقاشی قاجار تعهد بیشتری دارد و درمقابل نسخه ۱۹۵۱ با تداعی تاریکی شب، سهم بزرگتری در وفاداری به متن ادبی داشته است. در تصویرسازی هر دو نسخه، تاکید بر نمایش گنبد، قرارگیری شاه و شاهدخت در مرکز قاب تصویر، همینطور نمود رنگ در گنبد و تمام عناصر دکوراتیو حتی پوشش افراد؛ از تاثیرگذارترین عناصر نمادینی هستند که در تشخیص مضمون نگاره­ها موثر می­افتند.

کلیدواژه ها:

نگارگری قاجار ، هفت گنبد نظامی ، کاخ موزه گلستان ، متن ادبی ، صور نمادین