تحلیل ضرب المثل های فارسی درباره صلح در چارچوب زبان شناسی نظام مند نقشگرا

ضرب المثل ها، که یکی از ارکان اصلی ادبیات عامه به شمار می آیند، اندیشه ها و تجربه های اجتماعی را از نسلی به نسل دیگر با جملاتی کوتاه و اثرگذار منتقل می کنند. تقریبا تمام جنبه های زندگی انسانی در ضرب المثل ها بازتاب یافته اند، از جمله مفهوم صلح که جایگاهی برجسته در سنت فارسی دارد. در پژوهش حاضر، سی ضرب المثل صلح فارسی را در سه فرانقش اندیشگانی، بینافردی و متنی بررسی کرده ایم؛ حاصل پژوهش نشان می دهد: ضرب المثل های صلح اغلب دارای فرایند رابطه ای هستند و علی رغم فرم بیرونی، صلح کانون این فرایند را تشکیل می دهد. عناصر پیرامونی این فرایند یا سنجشی است که صلح را با جنگ می سنجد، یا سببی است که دلیلی بر رجحان صلح بیان می کند؛ در فرایند بینافردی، زمان همه فرایندها زمان حال است که شناوربودن مفهوم صلح را برای همه زمان ها تداعی می کند و اغلب آنها به صورت آشکار یا پنهان داری وجه امری هستند که در این صورت مخاطب را به صلح ترغیب می کند. ساخت متنی نیز بسیار ساده است. در بیشتر ضرب المثل ها صلح یا مفاهیم صلح در جایگاه مبتدا قرار گرفته که این مفهوم را برای مخاطب کانونی و با اهمیت می نماید. عامل انسجام دیگر قرار گرفتن صلح در مقابل جنگ یا مفاهیم وابسته به آن هاست که خواه ناخواه مخاطب را به پرهیز از جنگ برمی انگیزد.

کلیدواژه ها:

صلح ، ضرب المثل های فارسی ، ادبیات عامه ، زبان شناسی نظام مند نقشگرا