نقد و ارزیابی دیدگاه های مونتگومری وات درباره توافق ابوسفیان و رسول الله برای فتح مکه

کتاب تاریخ اسلام (پژوهش دانشگاه کمبریج) کتابی است که توسط مجموعه ای از محققان زیر نظر آن ک س لمبتون (متخصص تاریخ ایران)، پی ام هولت (متخصص تاریخ عرب) و برنارد لوئیس (متخصص خاورمیانه جدید) نوشته شده است. محققان زیادی از مستشرقان در نوشتن تاریخ اسلام از آغاز پیدایش آن تا دوران معاصر مشارکت داشته اند. یکی از این محققان ویلیام مونتگومری وات استاد دانشگاه ادی نبورت است. او فصل دوم از بخش اول کتاب تحت عنوان محمد: پیامبر و محمد در مدینه، محمد در مکه را تالیف کرده و خالصه دیدگاههایش در سه کتاب محمد را در آن گنجانده است. در این مقاله قصد داریم با روش توصیفی و تحلیلی دیدگاه این محقق اسکاتلندی و سیاستمدار را در مورد نخستین رابطه مثبت ابوسفیان با پیامبر در دوران رسالت بیست و سه ساله آن حضرت را مورد ارزیابی و واکاوی قرار دهیم. به نظر میرسد برخی دیدگاههای وات درباره وقایع صدر اسلام حاصل مطالعات عمیق او در منابع و اسناد آن دوران و نیز دوری او از تعصبات مستشرقان اوایل دوره رنسانس است. او به درستی بسیاری از معجزات منسوب به رسول ا در دوران قبل از بعثت را مورد نقد، ارزیابی و واکاوی قرار میدهد. برخی از نکات ظریف در روابط پیامبر با قریش مورد توجه وی قرار گرفته است. در عین حال نوع نگاه او به رخداد غرانیق و نیز فتح م که قابل تامل است. او خود استنباطهایی را درباره توافق ابوسفیان و رسولا پس از نقض عهدنامه حدیبیه توسط قریشیان برای فتح مکه ابراز می دارد که بر منابع متقدم استوار نیست و به نوعی تحلیل وی محسوب میشود. شواهدی بر رد دیدگاههای وات در این خصوص در این مقاله ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

مستشرقان ، ویلیام مونتگومری وات ، معجزات رسول ، مذاکره ، فتح مکه