روابط اقتصادی عالمان با شاهان مغول

حمله ویرانگر مغول، جامعه و اقتصاد ایرانی را با بحرانی جدی مواجه نمود و برای چند دهه فعالیت های اقتصادی را در محاق فرو برد. بازشناخت اندیشه و کنش دولتمردان و اندیشمندان مسلمان در برخورد با وضعیت موجود، ضمن اینکه سهم آنها را در سیر تفکر اقتصادی و اجتماعی این عصر نشان میدهد، فهم بهتر ساختار اجتماعی و اقتصادی ایران عهد ایلخانان را در خود دارد. ظهور سلسله ایلخانی، در نیمه قرن هفتم هجری، موجبات رونق اقتصاد را در بخش وسیعی از قلمرو ایلخانان فراهم آورد. رشد اقتصاد در این بخش از مناطق که در پرتو ملاحظات سیاسی-اقتصادی مورد نظر ایلخانان حاصل شد، به بهبودی نظام اقتصادی این عصر انجامید و در بخشی از دوران حاکمیت آنها ثبات در خور توجهی را در این عرصه ایجاد کرد. در بخش دیگر حاکمیت آنان در حیطه اقتصاد و امور مالی، حمالت پیدرپی به سرزمین های اسلامی و خاصه ایران، پیآیندی جز ویرانی، کاهش جمعیت، فروپاشی کشاورزی و نیروهای مولد جامعه، زوال تجارت و فروریزی اموال مالی و خطوط اقتصادی نداشت. آنان بنا به خصلت بیابان گردیشان تنها به دنبال مواشی و دام هایی بودند که اقتصاد دامی خود را پیش برند. و به این علت است که برخی محققان، اقتصاد عصر ایلخانان را اقتصاد کالایی به حساب آورده اند. از این رو آنها و به ویژه غازان خان با کمک دیوانساالران ایرانی در صدد ترمیم ویرانی ها در سطوح مملکتی برآمدند و دست به اصلاحاتی زدند تا توازن قدرت را در امپراتوری حفظ نمایند.

کلیدواژه ها:

روابط ، اقتصاد ، عالم ، شاهان مغول