کاربرد مدل انگیزه- فرصت– توانایی در تحلیل مشارکت روستاییان در پروژه ترسیب کربن: نقش تعدیلی عضویت در گروه های توسعه و صندوق های اعتباری خرد

در راستای اجرایی شدن پروتکل توکیو، پروژه مشارکتی ترسیب کربن با هدف کاهش گازهای گلخانه ای در کشورهای درحال توسعه از جمله ایران به اجرا درآمد. به دلیل مشابهت عناصر مشارکت در پروژه ترسیب با عناصر مدل مشارکتی انگیزه- فرصت- توانایی، مطالعه حاضر به دنبال این بود تا با استفاده از این مدل، مشارکت ۵۲۲ نفر از روستاییان شهرستان محلات را در پروژه ترسیب کربن تبیین کند. در این مطالعه علی- ارتباطی که از پیمایش میدانی برای گردآوری داده­ها استفاده شد، تعداد ۲۲۵ نفر با کمک جدول کریسی و مورگان به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن توسط پانلی از متخصصان تایید و پایایی آن نیز با محاسبه مقادیر ضریب آلفای کرونباخ ۰/۸۷۱، ۰/۸۰۸،۰/۹۱۲، ۰/۷۶۳ و ۰/۸۲۴ به ترتیب برای انگیزه، فرصت، آگاهی، مهارت و مشارکت و ۸۱۱/۰ برای کل پرسشنامه تایید شد. نتایج نشان داد که انگیزه و مهارت مهم ترین عوامل موثر بر مشارکت شناخته شدند. افزایش فرصت های اشتغال، ایجاد بازارهای جدید و افزایش درآمد مهم ترین عوامل انگیزشی مشارکت معرفی شدند. کشت نهال های بیابانی، راه اندازی کارگاه تولید پوشاک و کشت گیاهان دارویی مهم ترین مهارت های کسب شده توسط روستاییان بودند. با اعمال اثر تعدیلی عضویت بر مدل، نتایج نشان داد که میزان اثر انگیزه، مهارت و فرصت ادراک شده بر مشارکت در بین افراد عضو در مقایسه با غیرعضو به طور معنی داری بیشتر بود، اما میزان اثر آگاهی بر مشارکت برای دو گروه یکسان بود. به علاوه، قدرت تبیین مدل برای افراد عضو ۱۳ درصد بیشتر از غیرعضو بوده است. طبق نتایج مطالعه حاضر، آموزش های مهارت- محور و سازماندهی اجتماع محلی در قالب گروه های توسعه و صندوق های اعتباری خرد بایستی به عنوان دو اقدام مهم و ضروری برای بهبود مشارکت اجتماع در پروژه های منابع طبیعی بخصوص ترسیب کربن مورد توجه قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

ترسیب کربن ، گروه های توسعه ، صندوق های اعتباری خرد ، مدل مشارکت اجتماع