واکاوی فقهی پیرامون ارث زوجه در ماده ۹۴۶ قانون مدنی

یکی از فروعات فقهی باب ارث، میزان بهره مندی زوجه از میراث همسرش است. تفاوت دیدگاه فقیهان در این مساله تا بدانجاست که کسانی آنرا از پیچیده ترین مسائل دانش فقه برشمرده اند. بر اساس عموم آیات ۱۱ سوره نساء و برخی روایات، زوجه از تمامی میراث همسرش ارث می برد. در سوی مقابل، روایاتی وجود دارد که در ظاهر بر محرومیت تامیا محرومیت فی الجمله وی از زمینه های متعلق به همسرش رهنمون هستند. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با بهره از منابع اسنادی در پربرسی و نقد نحوه مواجهه فقیهان با این ادله و برکشیدن حکم یمتناسب با شرایط امروزین است. برای دستیافتن بهینه هدف پس از دسته بندی روایت موضوع در سه رده، هفت رویکرد فقیهان درباره ی این روایات، بررسی و نقد شده است. در گام پسین، دیدگاه برگزیده در دو فراز سامان یافته است که عبارتند از: امکان سنجی تغییر احکام بواسطه تغییر شرایط و راهکار برگزیده مواجهه با روایات. در بخش اخیر به بررسی تعلیل موجود در روایات پرداخته شده و شرایط نظام خانواده در عصر حضور و دوره کنونی، مولفه ای برای یافتن حکم متناسب در نظر گرفته شده است. دستاورد نوشتار آن است که مجموعه ادله رهنمون بر محرومیت فی الجمله زوجه از عقار، مربوط به شرایطی ویژه بوده و در هنگامه تغییر این شرایط، به ویژه در عصر کنونی، حکم بهره وری زوجه از تمامی ماترک زوج استوار می نماید.

کلیدواژه ها:

حدیث ، میراث ، عقار ، زوجه ، استحقاق ، حرمان