تحلیل فضایی آلاینده PM۲.۵ و همبستگی آماری آن با پارامترهای هواشناسی (شهر تهران)

امروزه آلودگی هوا به عنوان یکی از معضلات مهم شهرنشینی و زندگی صنعتی مطرح می باشد هدف از این تحقیق، تحلیل فضایی آلاینده PM۲.۵ و بررسی ارتباط آماری آن با پارامترهای جوی در محدوده کلان شهر تهران می باشد. جهت رسیدن به این اهداف از ۲ سری داده استفاده شده است: ۱. داده های غلظت روزانه  PM۲.۵ که از شرکت کنترل کیفیت هوا تهیه شد و ۲. داده های روزانه پارامترهای هواشناسی (مقدار بارندگی، تبخیر، سرعت حداکثر باد، کمینه رطوبت نسبی، ساعت آفتابی، بیشینه رطوبت نسبی، کمینه دما، بیشینه دما) که از سازمان هواشناسی تهیه و مرتب شدند. برای پهنه بندی غلظت PM۲.۵، از روش وزن دهی معکوس فاصله، استفاده شد. نتایج مدل روش درون یابی معکوس فاصله نشان می دهد که مناطق ۹، ۱۶، ۱۹ و ۲۰ دارای بالاترین مقدار آلودگی ذرات معلق و مناطق ۸، ۱۵ و ۲۲ نیز دارای کمترین مقدار غلظت هستند. جهت برقراری ارتباط آماری بین آلاینده PM۲.۵ و پارامترهای هواشناسی از آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه استفاده شد. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد که PM۲.۵ با حداقل و حداکثر دما و ساعات آفتابی همبستگی مستقیم و با سرعت باد حداکثر و مقدار بارندگی همبستگی منفی دارد. ارتباط بین PM۲.۵ به عنوان متغیر وابسته و پارامترهای جوی به عنوان متغیرهای مستقل توسط دو مدل رگرسیون خطی (Enter و Stepwise) برقرار گردید. نتایج این ارتباط نشان داد که ضریب رگرسیون در مدل Enter، ۶۰/۰ و در مدل Stepwise مقدار ۵۶/۰ به دست آمد. این مقادیر تقریبا یکسان نشان از عملکرد خوب دو مدل در پیش بینی مقدار غلظت PM۲.۵ دارد. درنهایت جهت انتخاب مدل مناسب تر، مقدار خطای استاندارد تخمینی بین دو مدل با هم مقایسه گردید، که با توجه به کمتر بودن مقدار مدل Stepwise (۸۴/۵) نسبت به مدل Enter (۰۰/۶)، مدل Stepwise مناسب تر است.

کلیدواژه ها:

آلودگی هوا ، پارامترهای هواشناسی ، غلظت ۲.۵PM ، رگرسیون خطی ، همبستگی پیرسون