مقایسه اثر درصدهای مختلف روغن کنجد و روغن سویا بر عملکرد رشد، وزن ارگان‎ های داخلی و فراسنجه‎ های بیوشیمیایی سرم در جوجه بلدرچین ژاپنی

چکیده مبسوط مقدمه: اخیرا مصرف گوشت پرندگان و به‎ویژه گوشت بلدرچین به‎دلیل برخی ویژگی‎های تغذیه‎ای شامل پروتئین بالا و با کیفیت و همچنین میزان چربی کم، افزایش چشمگیری یافته است. این مساله به افزایش تقاضا برای تولید محصولات سالم منتهی شده است. یکی از اقلام غذایی مورد نیاز برای تامین انرژی در جیره غذایی طیور، منابع چربی است. به‎طور معمول در جیره‎های تجاری از روغن‎های گیاهی مخلوط استفاده می‎شود. روغن کنجد دارای اسیدهای چرب غیراشباع ضروری برای طیور است که می‎تواند اثرات مفیدی بر شاخص‎های رشد و سلامتی جوجه‎ها داشته باشد. عمده‎ترین اسیدهای چرب ضروری در روغن کنجد شامل اسید لینولئیک، اسید اولئیک، اسید پالمیتیک و اسید استئاریک است. استفاده از اسیدهای چرب ضروری در جیره غذایی طیور باعث افزایش ذخیره آن‎ها در گوشت و تخم‎مرغ می‎گردد که می‎تواند اثرات مفیدی در سلامتی انسان داشته باشد. روغن کنجد شامل ترکیباتی تحت عنوان لیگنان‎ها از جمله سیزامین، سیزامولین و مقادیر کمی سیزامول می‎باشد و وظایف فیزیولوژیکی بسیار گوناگون و متنوعی از جمله کاهش چربی خون، کاهش سطح آراشیدونیک اسید، افزایش توانایی آنتی‎اکسیدانی، افزایش قابلیت زیست‎فراهمی گاماتوکوفرول و وظایف ضدالتهابی را دارا است. از طرفی لیگنان‎های کنجد با مهار گونه‎های اکسیژن فعال می‎تواند سلول‎های بدن را از صدمات رادیکال‎های آزاد محافظت کند. روغن کنجد قادر است سم‎زدایی مواد شیمیایی در کبد را افزایش دهده و نقش حفاظتی در برابر استرس اکسیداتیو داشته باشد. با توجه به خواص آنتی‎اکسیدانی و ترکیبات مغذی موجود در روغن کنجد، مطالعه حاضر به‎منظور بررسی اثر سطوح مختلف روغن کنجد و روغن سویا بر عملکرد و شاخص‎های رشد و همچنین برخی فراسنجه‎های بیوشیمیایی سرم شامل آنزیم‎های کبدی، پروفایل چربی و پروتئین‎ها در بلدرچین ژاپنی انجام گرفت. مواد و روش ها: ۳۰۰ قطعه بلدرچین ژاپنی (Japanese quail) با سن ۱۰ روزگی به‎طور تصادفی به ۵ تیمار غذایی با سه تکرار تقسیم شدند (هر تکرار ۲۰ قطعه) و به‎مدت ۴۲ روز با جیره‎های آزمایشی تغذیه شدند. تمامی گروه‎ها در شرایط یکسان پرورشی و مدیریتی تا ۴۲ روزگی نگهداری شدند. در تیمارهای آزمایشی از جیره پایه حاوی صفر (شاهد)، ۲۵، ۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ درصد روغن کنجد به‎جای روغن سویا استفاده شد. در پایان دوره پرورش شاخص‎های رشد (اضافه وزن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی)، وزن ارگان‎های داخلی (کبد، قلب، سنگدان، عضله سینه و ران) و برخی فراسنجه‎های بیوشیمیایی سرم اندازه‎گیری شد. فراسنجه‎های بیوشیمیایی سرم شامل پروتئین تام، آلبومین، گلوبولین، تری‎گلیسرید، کلسترول، LDL و HDL بودند. غلظت فراسنجه‎های خون به‎روش رنگ‎سنجی (فتومتری) و با استفاده از کیت‎های تجاری موجود در بازار و براساس دستورالعمل‎های ارائه شده اندازه‎گیری گردید. داده‎های آزمایش توسط نرم‎افزار آماری SPSS ویراش ۲۲ با آزمون آنالیز واریانس یک‎طرفه داده‎ها (ANOVA) تجزیه و تحلیل آماری شد. آنالیز آماری در سطح اطمینان ۹۵ درصد انجام گرفت. یافته ها: با افزایش درصد جایگزینی روغن کنجد، مصرف خوراک و ضریب تبدیل غذایی کاهش یافت. کمترین مصرف خوراک در طول دوره پرورش در گروه‎های دریافت کننده ۷۵ و ۱۰۰ درصد روغن کنجد و بیشترین مصرف خوراک مربوط به گروه دریافت کننده ۱۰۰ درصد روغن سویا می‎باشدکه این دو گروه باهم اختلاف معنی‎دار نشان می‎دهند (۰/۰۵p<). در میزان مصرف خوراک بین سایر گروه‎ها تفاوت معنی‎داری دیده نشد. افزایش وزن پرنده‎ها در پایان دوره پرورش تحت تاثیر سطوح مختلف جایگزینی روغن کنجد قرار نگرفت. مقایسه ضریب تبدیل غذایی در تیمارهای مختلف نشان می‎دهد کمترین ضریب تبدیل در بلدرچین‎های تغذیه شده با ۷۵ و ۱۰۰ درصد روغن کنجد و بیشترین ضریب تبدیل غذایی در بلدرچین‎های دریافت کننده ۱۰۰ درصد روغن سویا دیده شد (۰/۰۵p<). تفاوت معنی‎داری در ضریب تبدیل غذایی بین سایر گروه‎ها دیده نشد. سطوح مختلف روغن کنجد و روغن سویا تاثیر معنی‎داری بر وزن اندام‎های داخلی بلدرچین‎های مورد مطالعه نداشت. شاخص‎های پروتئین تام، آلبومین، گلوبولین و نسبت آلبومین به گلوبولین در تمامی گروه‎ها اختلاف معنی‎دار نداشت. افزایش درصد روغن کنجد منجر به کاهش تری‎گلیسیرید، کلسترول و LDL و افزایش HDL شد. میزان تری‎گلیسیرید در گروه‎های دریافت کننده ۷۵ و ۱۰۰ درصد روغن کنجد به‎طور معنی‎داری از بلدرچین‎های گروه کنترل و تغذیه شده با ۲۵ درصد روغن کنجد پایین‎تر بود (۰/۰۵p<). میزان کلسترول تنها در بلدرچین‎های دریافت کننده ۷۵ و ۱۰۰ درصد روغن کنجد به‎طور معنی‎دار از سایر گروه‎ها کمتر بود (۰/۰۵p<). میزان LDL در بلدرچین‎های دریافت کننده ۲۵ و ۵۰ درصد روغن کنجد بالاتر از گروه دریافت کننده ۷۵ و ۱۰۰ درصد روغن کنجد بود (۰/۰۵p<). HDL با افزایش درصد جایگزینی روغن کنجد نیز افزایش یافت. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد که جایگزینی روغن کنجد در جیره می‎تواند اثرات مثبتی بر میانگین مصرف خوراک روزانه و ضریب تبدیل غذایی داشته باشد. به‎نظر می‎رسد اسیدهای چرب غیراشباع بر گوارش‎پذیری و تشکیل میسل‎های چربی اثر گذاشته و منجر به بهبود راندمان انرژی متابولیسمی می‎شوند که بر عملکرد پرندگان موثر است. همچنین اضافه‎سازی روغن کنجد به جیره غذایی باعث بهبود شاخص‎های بیوشیمیایی سرم به‎ویژه پروفایل چربی (تری‎گلیسیرید، کلسترول، LDL و HDL) گردید. احتمالا سیزامین موجود در دانه کنجد فعالیت و بیان ژن آنزیم‎های دخیل در سنتز اسیدهای چرب و آنزیم‎های لیپوژنیک را کاهش داده و موجب کاهش سنتز اسیدچرب کبدی و نهایتا پروفایل لیپیدی می‎گردد. با این‎حال جهت ارزیابی سایر اثرات جایگزینی این روغن گیاهی انجام مطالعات بیشتر باید مدنظر قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

Japanese quail ، Performance ، Serum Biochemical Parameters ، Sesame Oil ، Soybean Oil ، عملکرد ، فراسنجه های بیوشیمیایی سرم ، روغن سویا ، روغن کنجد ، بلدرچین ژاپنی