گوهرسنگها در شاهنامه فردوسی

قرنهای اولیه اسلامی دورانی حساس و تاثیرگذار در حیات زبان و ادب فارسی هستند. در این میان تلاش گرانقدر حکیم ابوالقاسم فردوسی بطور خاص در تمام کلمه و اصطلاح و عبارت شاهنامه ، جلوه گر بوده و از ابعاد مختلف زندگی بشر گنجینه ای ارزشمند از اطلاعات است . در این میان توجه به هنرهای سنتی به لحاظ اجتماعی ، اقتصادی ، فرهنگی ، هنری , علمی ، فنی و انسانشناسی قابل توجه می نماید. یکی از موارد پرکاربرد که به لحاظ تنوع و تعداد در شاهنامه شاخص است ، کلمات مربوط به سنگهای قیمتی است . در این تحقیق با هدف اولیه شناسایی جایگاه انواع گوهرسنگها و ارزش و کاربرد آنها در فرهنگ عموم جامعه ایران باستان، تمام ۰۰۰.۶۱ بیت شاهنامه به دقت بررسی گردید. جمع آوری اطلاعات در این تحقیق تاریخی - تحلیلی به شیوه کتابخانه ای و با استناد به نرم افزار شاهنامه مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی نور بوده است . بر این مبنا سرشماری دقیقی از بسامد واژگان به لحاظ کمی و همچنین استخراج ۲۴ معنا و مفهوم مرتبط با ۷ گونه منتخب گوهرسنگها صورت گرفت . آشنایی هرچه بیشتر ما با این مفاهیم علاوه بر غنای زبان محاوره جامعه امروز فارسی زبانان، میتواند در بسط و گسترش ریشه های فرهنگی و علمی و فنی مرتبط با گوهرشناسی و گوهرتراشی مفید و موثر باشد. البته با تحقیقات بین رشته ای فرهنگی ، جامعه شناسی ، هنرهای کاربردی ، اقتصادی ، سیاسی و... می توان ابعاد تازه ای از این واژگان کشف نمود.