آونگ مراقبت، از تعلیق تا استمرار؛ یک مطالعه کیفی از مراقبان خانوادگی سالمندان در شهر یزد

اهداف: از دیرباز در جامعه ایران، مناسبات بین نسلی خانواده و نظام حمایت خانوادگی، نقش مهمی را در نگهداری و مراقبت از سالمندان عهده دار بود. با وجود تداوم کارکرد مراقبتی نهاد خانواده، امروزه الگوهای گذشته مراقبت خانوادگی، از تغییرات اجتماعی و همچنین روند فزاینده تعداد و نسبت سالمندان در جمعیت متاثر گردیده است. درحالی که چشم انداز آینده جمعیتی کشور، حکایت از مواجهه جدی با پدیده سالمندی جمعیت در افق پیش رو دارد، اما کنکاش های علمی پیرامون ابعاد، زوایا و چالش های مراقبت های اجتماعی و خانوادگی سالمندان در بستر جامعه ایرانی نسبتا محدود باقی مانده است. هدف مطالعه حاضر، آن است که از روزنه نگاه مراقبت کنندگان، پرتو تازه ای به شناخت تجربیات زندگی و چالش های آنان در زمینه مراقبت از سالمندان بتاباند. روش مطالعه: برای پیگیری هدف، مطالعه ای کیفی با رویکرد نظریه زمینه ای در شهر یزد طراحی و تجربیات ۲۲ نفر از مراقبان خانوادگی که مسوولیت مراقبت از حداقل یک عضو سالمند خانواده را عهده دار بودند، واکاوی گردید. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه های عمیق و تحلیل آن ها براساس کدگذاری های باز، محوری و گزینشی صورت گرفت. یافته ها: یافته های پژوهش در قالب ۲۶۳ مفهوم، ۳۴ مقوله فرعی و ۱۱ مقوله اصلی سازمان دهی شد. پدیده اصلی برآمده از تحلیل ها، «تعلیق زندگی» است. بر پایه یافته ها، ترغیب به خود مراقبتی شرایط زمینه ای است و شرایط مداخله گر نیز فرسودگی حضور و مساله مندی حمایت است. استراتژی ها شامل مدیریت استرس زیسته و مدیریت بحران زیسته و پیامدها شامل استمرار نیازمحور، استمرار شخصیت محور، استمرار آگاهی/ تجربه محور و مراقبت روزمره می باشند. مقوله مرکزی «مراقبت در وضعیت آونگی: از تعلیق تا استمرار» احصاء گردید. نتیجه گیری: نتایج پژوهش حاکی از آن است که مراقبت از سالمندان توسط مراقبان خانوادگی می تواند چالش انگیز باشد و منجر به فشارهای روحی و جسمی شود که بر سلامت و رفاه مراقبان تاثیرگذار است. ازاین رو، مراقبان ناگزیرند که تعادلی بین نیازهای شخصی خود و وظایف مراقبتی شان برقرار نمایند.

کلیدواژه ها:

تعلیق زندگی ، چالش های مراقبت ، سالمندی ، شهر یزد ، مراقبت