بررسی صفات فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی و متابولیت های ثانویه آرتیشو (کنگرفرنگی) در مراحل مختلف بیولوژیکی رشد در شرایط ارگانیک

کنگرفرنگی (Cynara scolymus L.) با نام عمومی آرتیشو گیاهی علفی و چندساله متعلق به تیره آستراسه است که پیشینه کشت آن به هزاران سال پیش می رسد. کنگرفرنگی دارای خواص دارویی، غذایی و علوفه ای است. این گیاه در میان یونانیان و رومیان به عنوان غذا و دارو مورد توجه بوده و کاپیتولهای آن برای اهداف تغذیه ای و برگها برای اهداف پزشکی از قبیل درمان بیماری های کبدی استفاده می شود و عوامل زیادی در کمیت و کیفیت محصول تولیدی آن نقش دارند که یکی از مهمترین آنها سن مزرعه می باشد. بر همین اساس، به منظور بررسی اثر سن مزرعه بر صفات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی و متابولیت های ثانویه کنگرفرنگی، پژوهشی در سال زراعی ۱۴۰۰-۱۴۰۱ به صورت طرح کاملا تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی پژوهشکده فناوری های نوین زیستی دانشگاه زنجان اجرا گردید. جهت اجرای آزمایش، سه مزرعه کنگرفرنگی با سنین بیولوژیکی یک ساله و دو ساله به عنوان تیمارهای آزمایش انتخاب و سپس از هر مزرعه، دو کرت به ابعاد ۴ × ۳ متر (۱۲ متر مربع) به صورت تصادفی انتخاب و صفات مورد نظر اندازه گیری شدند. تعداد ترکیبات موثره برگ در سال اول بیشترین و در سال دوم کمترین مقدار بود در حالی که ترکیبات موثره ریشه در سال دوم بیشترین مقدار را داشت. ترکیباتی مانند ۲-سیکلوپنتن-۱-وان، ۲-هیدروکسی (C۵H۶O۲)، ۲-۴-دی هیدروکسی-۵،۲-دی متیل-۳ (H۲)-فوران-۳-وان (C۶H۸O۴)، اسید پروپانوئیک، انیدرید (C۶H۱۰O۳) و اینوزیتول (C۶H۱۲O۶) در هر سه اندام برگ، ریشه و میوه مشاهده گردید. به طور کلی نتایج نشان دهنده تاثیر معنی دار و قابل توجه سن بیولوژیکی گیاه بر ترکیبات موثره کنگرفرنگی بود.

کلیدواژه ها:

سن مزرعه ، ترکیبات ثانویه ، کاپیتول ، ۲-سیکلوپنتن-۱-وان ، اسید پروپانوئیک ، اینوزیتول