مقدمه:
تنش های غیرزیستی به عنوان عوامل اصلی محدودکننده بهره وری در کشاورزی شناخته می شوند. در عصر حاضر، با توجه به تغییرات مداوم اقلیمی، درک جنبه های مولکولی مرتبط با پاسخ گیاهان به این
تنش ها از اهمیت بالایی برخوردار است. ظهور فناورهای امیکس، راهبردهای کلیدی را برای ارتقای تحقیقات موثر در این حوزه ارائه می دهد و تحقیقات را از مدل های مرجع به سمت گونه ها و ژنوتیپ های متنوع مقاوم و حساس گسترش می دهد. با استفاده از رویکردهای چند سطحی یکپارچه، که شامل بررسی های ژنومیکس، ترنسکریپتومیکس،
پروتئومیکس و
متابولومیکس می شوند، می توان به درک بهتری از فرآیندهای مولکولی مرتبط با پاسخ به
تنش های غیرزیستی دست یافت. در این راستا، بیوانفورماتیک به عنوان ابزاری اساسی برای تولید، استخراج و یکپارچه سازی داده ها عمل کرده و برای استخراج اطلاعات ارزشمند و انجام تحلیل های مقایسه ای ضروری است.مواد و روش ها: مقاله حاضر به عنوان یک مقاله مروری، با استفاده از روش تحلیل محتوا تهیه شده است. این مطالعه بر اساس جستجوی سیستماتیک در پایگاه های داده معتبر علمی شامل PubMed، Web of Science، Google Scholar و Scopus انجام گرفته است.یافته ها: در این مطالعه به بررسی نقش فناوری های امیکس و بیوانفورماتیک در بهبود تحمل گیاهان نسبت به
تنش های غیرزیستی پرداخته شد. در ابتدا، فناوری های اصلی تولید داده های مولکولی عظیم و منابع عمومی بیوانفورماتیک مرور شده است. سپس، پایگاه های داده بیوانفورماتیکی مرتبط با
تنش های غیرزیستی مورد بررسی قرار گرفتهاند. همچنین، یافته های مطالعات بیوانفورماتیکی که به شناسایی ژن های کلیدی و مسیرهای متابولیکی مرتبط با تحمل به
تنش های غیرزیستی پرداخته اند، به دقت تحلیل شدهاند.نتیجه گیری: منابع بیوانفورماتیکی به محققان این امکان را می دهند که به اطلاعات ژنومی، ترنسکریپتومی و پروتئومیکی دسترسی پیدا کنند و یافته های بیوانفورماتیکی را با داده های تجربی ترکیب نمایند. این فرآیندها زمینه را برای مدل سازی دقیق تر فرآیندهای دخیل فراهم می سازند و نتایج مطالعات بیوانفورماتیکی می توانند به شناسایی ژن ها و مسیرهای متابولیکی موثر در تحمل به
تنش های غیرزیستی منجر شوند. در نهایت، این رویکردهای یکپارچه می توانند به توسعه استراتژی های به نژادی هدفمند برای ایجاد گیاهان مقاوم به
تنش های غیرزیستی کمک کنند و بدین ترتیب بهره وری کشاورزی را افزایش دهند.
