طراحی مدل پارادایمی نظارت و ارزشیابی در برنامه درسی مبتنی بر عدالت آموزشی در آموزش عالی ایران

سازمانهای آموزشی یکی از مهمترین سازمان های موجود در هر کشوری می باشند زیرا که عهده دار مسوولیت خطیر آموزش هستند. هر سازمان آموزشی نیازمند برنامه درسی می باشد که بتواند به نحو احسن در امر آموزش به موفقیت نایل آید. ارزشیابی نیز یکی از مهمترین و حساس ترین مولفه های برنامه ریزی درسی می باشد؛ زیرا هیچ فعالیت انسانی نمی تواند بدون بررسی مستمر به نتیجه مطلوب برسد. جنبه های مختلف تعلیم و تربیت، خصوصا برنامه های درسی که رکن محوری و اساسی را در آموزش دارند، نیازمند ارزیابی می باشند. مولفه ارزشیابی دارای یک نقش محوری و در عین حال تعاملی با سایر مولفه ها و مراحل برنامه ریزی است و تنها از طریق ارزشیابی مراحل مختلف برنامه ریزی درسی می توان کارایی و اثربخشی برنامه ها را افزایش داد و برای بهبود مستمر برنامه های درسی گام برداشت. این پژوهش با هدف طراحی مدل پارادایمی نظارت و ارزشیابی مبتنی بر عدالت آموزشی در آموزش عالی انجام شد. روش پژوهش از جمله پژوهش های ترکیبی بود که در دو مرحله کیفی و کمی اجرا گردید. بخش کیفی، با استفاده از روش گراندد تئوری و بخش کمی با استفاده از روش توصیفی پیمایشی انجام شده است. مشارکت کنندگان در بخش کیفی، تمامی متخصصان حوزه برنامه درسی و تعلیم و تربیت بودند که با استفاده از تکنیک نمونه گیری هدفمند و اشباع نظری، با ۱۳ نفر از مطلعان کلیدی مصاحبه به عمل آمد. جامعه آماری در بخش کمی، کلیه اساتید علوم تربیتی در سراسر کشور بودند که بر اساس جدول مورگان تعداد ۳۹۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای تحلیل داده های کیفی از نرم افزار MAXQDA ۱۲ و برای تحلیل داده های کمی جهت تحلیل عاملی تاییدی و مدل معادلات ساختاری از نرم افزار LISREL استفاده گردید. نتایج تحلیل داده ها، طی سه مرحله، کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری گزینشی به مفاهیم مجزا تفکیک شدند و در این راستا ۱۵ کد به دست آمد. این مقاله، یافته های مطالعه را در چارچوب مدل پارادایمی شامل: استراتژی ها (۵ مقوله)، موانع (۴ مقوله) و پیامدها (۵ مقوله) پدیده محوری (بازنگری در سیستم ارزشیابی کنونی و ایجاد سیستم ارزشیابی استاندارد) تحلیل کرده است.

کلیدواژه ها:

نظارت ، ارزشیابی ، برنامه درسی ، مدل پارادایمی ، عدالت آموزشی