ماهیت قضای حج، موارد و احکام مترتب بر آن با تاکید بر تحلیل جایگاه حاکم اسلامی در تسهیل امور مربوط به آن

ماهیت، موارد و احکام قضای حج علی رغم انعکاس در کتاب الحج در میراث فقه جعفری، تاکنون به صورت تحقیقی موسع، یکپارچه و متمرکز در محافل علمی منعکس نشده است که تحقیق حاضر در بخش ابتدایی متکفل آن است. در مواردی که حج بر ذمه مکلف استقرار یابد یا مکلف در زمان انجام مناسک کاری کند که موجب فساد و بطلان حجش شود، واجب است در اولین زمان ممکن به تدارک و قضای حج بپردازد؛ بدین معنا که باید در سال آتی دوباره به انجام حج مبادرت ورزد. اما از آنجا که اعزام به حج در جمهوری اسلامی ایران، منحصر به ثبت نام و قرار گرفتن در اولویت اعزام میباشد و غالبا قضای حج جز با خرید فیش حج به صورت آزاد فراهم نیست، سوالی مطرح می شود که در فرض افساد حج حاجی و عدم تمکن او از تهیه فیش آزاد، حاکم اسلامی یا نمایندهی او نسبت به برائت ذمه او از حج مبنی بر تسهیل امر با اختصاص سهمیه ی اعزام به حج چه نقش و وظیفهای دارد؟. مقتضای عمومات و اطلاقات ادله امر به معروف و نهی از منکر، حاکی از لزوم فراهم آوردن بستر و شرایط بایسته برای اجرای احکام الهی توسط حاکم اسلامی است و به نظر میرسد اختصاص بخشی از سهمیه حج در هر سال برای مکلفی که حجش ناخواسته و بدون جهل تقصیری فاسد بوده از مصادیق تکلیف مذکور است. این تحقیق با هدف تبیین ماهیت قضای حج، موارد و تحلیل احکام مترتب بر آن با تاکید بر وظیفه حاکم اسلامی نسبت به برخی مصادیق آن انجام شده و نیل به این مقصد در سایه توصیف و تحلیل آموزههای فقهی با گردآوری دادههای کتابخانهای میسر است که نتیجه آن، انعکاس ماهیت، موارد و احکام مترتب بر قضای حج در یک تحقیق منسجم و یکپارچه با تحلیل فقهی وظیفه حاکم اسلامی نسبت به برخی مصادیق قضای حج است.

کلیدواژه ها:

حج ، قضای حج ، بطلان حج ، حاکم اسلامی ، اقامه دین