تحلیل و ارزیابی کیفیت تدریس معلمان پذیرا و رابط در برنامه آموزش فراگیر: یک مطالعه ملی

هدف: مطالعه حاضر با هدف ارزشیابی کیفیت تدریس معلمان پذیرا و رابط آموزش فراگیر دانش آموزان با نیاز ویژه در مدارس عادی در سطح کشور انجام شد. روش: مطالعه حاضر یک پژوهش توصیفی- پیمایشی با رویکرد آمیخته و از نوع ارزیابانه می­باشد. نمونه ­گیری در این پژوهش، نخست به شیوه خوشه ­ای چند مرحله­ ای از بین استان های کشور به صورت ملاکی، ۵ استان معرف انتخاب شد و سپس از این استان ها ، ۱۵ مدرسه پشتیبان و ۷۵ مدرسه پذیرا انتخاب شدند. حجم نمونه منطبق بر جامعه در بخش کمی شامل ۱۱۳۲= n تن از والدین بود که فرزندان دارای نیازهای ویژه در سه دوره ابتدایی، متوسطه اول و دوم داشتند که طرح فراگیرسازی تحصیل می کردند. ابزار بخش کمی پرسشنامه پژوهشگر ساخته کیفیت تدریس معلم بود. در بخش کیفی با ۲۷ نفر از والدین و ۱۴ نفر از کارشناسان استانی (سنجش، مشاوره و فراگیرسازی) مصاحبه نیمه ساختاریافته تا اشباع نظری داده ها انجام گرفت. داده های حاصل از پیاده سازی محتوای مصاحبه ها در بخش کیفی با روش اشتراوس و کوربین تحلیل و کدگذاری شد. یافته ­ها: نتایج پژوهش نشان می دهد از نظر والدین، کیفیت تدریس معلمان رابط و پذیرا به سمت مثبت و به نسبت مطلوب گرایش دارد اما با سطح قابل قبول و مطلوب فاصله دارد. بین سه دوره ابتدایی، متوسطه اول و متوسطه دوم در هر چهار مولفه کیفیت تدریس، یعنی پذیرش و انگیزه­ های معلمی (۰۰۱/۰> p،۷۶/۲۸= F)، انجام تدریس (۰۰۱/۰> p،۲۶/۲۶= F)، ارزشیابی تدریس (۰۰۱/۰> p،۱۷/۴۰= F) و روابط بین فردی (۰۰۱/۰> p،۴۳/۲۵= F) تفاوت معناداری وجود دارد. نتایج آزمون تعقیبی توکی نشان داد در هر چهار مولفه کیفیت تدریس معلمان، میانگین نمره های دوره ابتدایی به طور معناداری از دوره های متوسطه اول و دوم بیشتر بوده و اما بین نمره های دو گروه متوسطه اول و دوم تفاوت معناداری وجود نداشته است. نتیجه­ گیری: شفافیت نداشتن در وظایف معلمان رابط، برخورد سلیقه­ای با دانش آموز فراگیر، کمبود معلم رابط، نداشتن اطلاعات کافی و نبود برنامه مدون در مدارس عادی از عوامل عدم رضایت خانواده­ها و تلاش و پیگیری­های بی وقفه و کیفیت بالای تدریس برخی معلمان رابط و پذیرا به صورت حضوری و مجازی، ارائه خدمات رایگان و حتی خصوصی از طرف برخی معلمان رابط به عنوان عوامل رضایت خانواده­ها بوده است. واژه های کلیدی: آموزش فراگیر، دانش آموزان با نیاز ویژه، کیفیت تدریس، معلم پذیرا، معلم رابط.

کلیدواژه ها:

Inclusive Education ، Students with Special Needs ، Quality ، Teaching ، Receptive Teacher ، Liaison Teacher ، آموزش فراگیر ، دانش آموزان با نیاز ویژه ، کیفیت تدریس ، معلم پذیرا ، معلم رابط.